Penang Sayadaw Interview on Burmese Issues

Penang Sayadaw Interview on Burmese Issues
Download it from here
April 04, 2008

Conversation with Sayadaw U Kovida - by Maia Duerr and Hozan Alan Senauke

from Spring 2008 Turning Wheel

Conversation with Sayadaw U Kovida

by Maia Duerr and Hozan Alan Senauke

Sayadaw U Kovida is a highly respected senior monk who was born in Burma 81 years ago. Although he now lives in exile in New York, he was once the patron of Ma Soe Yein monastery, one of the oldest Buddhist schools in Burma.

In 2001, Sayadaw visited the U.S. and stayed at the Sasana Joti Center, a New York monastery. Every year he went back to Burma, but since September 2007, he has not been able to return. Sayadaw is now the patron of Sasana Moli – the International Burmese Monks Organization – founded in October 2007. Sasana Moli (which translates to “crown jewel of the monastic community”) is an alliance of more than 50 monks from the U.S., the U.K., Singapore, Canada, and Malaysia.

On December 15, 2007, BPF staff members Alan Senauke and Maia Duerr had the honor of a private audience with Sayadaw at the Mettananda Vihara in Fremont, California. The day before, Sayadaw was awarded an honorary degree from the University of San Francisco on behalf of all Buddhist monks in Burma. We met on the second floor of the vihara, with several members of the Burmese community joining us. Sayadaw welcomed us with a bow and a warm smile, and sat in a chair near the altar of the Buddha beautifully decorated with food offerings. Maung Yit served as our translator.

Maia: Please tell us about how you got involved in the movement for democracy in Burma in the 1990s, and what happened to you as a consequence.

Sayadaw: In 1988, there was a general uprising in Burma. I was not involved in that. In 1990, the army started shooting at people and shooting at monks. Some young monks came to me and showed me their bloody wounds. This is how I got involved. According to the Vinaya [Buddhist rules for the monastic community], the only way you should get involved in political matters is if the government starts hurting people. That was the first time that we overturned the alms bowls. We did this as a boycott because there were a lot of students who got shot and hurt.

The government tried to imprison me as the instigator of that boycott, and I was sentenced to three years with hard labor, even though they could find no evidence against me. I spent 22 months meditating in a Mandalay prison. In the beginning, I was allowed to wear robes, but then I was asked to take my robes off. But according to the Vinaya, this doesn’t matter because a monk can never be disrobed as long as he keeps the precepts.

The jail was not like the jails here where you have bedding and mattresses. It had a concrete floor, no beds, and iron bars that gusty winds came through. All the restrooms were filthy. In the beginning, I was put in solitary confinement.

Every day we had rice to eat, but it wasn’t really rice. You could see the corn husks in it. And they gave us a curry. It’s lovely when you have curry with cauliflower and cabbage, but for this curry, they spliced and boiled all the stalks so that it was tasteless, and not nutritious. We have a Burmese saying: Wet khaung khar. This means that a pig shakes his head and refuses to eat when he sees what’s coming – that’s how bad the food was. Pigs are known to eat anything, but even pigs would stay away from this food! [Sayadaw laughs while telling us this.]

The worst thing I experienced was having to take off my robes and to adorn layman’s robes. That is the worst thing that can ever happen to a monk. Because I was a high ranking abbot of a monastery, this was the kind of treatment that I received. If I were a young novice or a junior monk, I would have been sent to a prison labor camp to be chained and shackled. The chances of returning from that kind of camp are very low because of malaria.

In those years, the monks were sent to prison camps and starved and died, and the world did not know about it. But this past September, the monks were murdered in front of the media and television. That is much worse than what happened in the 90s.

Alan: What happened after you were released?

Sayadaw: After the 22 months in prison, I went back to the Ma Soe Yein monastery and took up robes again. I returned to teaching.

In 2001, I came on a visitor’s visa to the U.S. In 2002, the Buddhist Friendship Association invited me to do sasana work in the U.S. In 2003, a monastery was founded in New York and so that is where I settled. Every year, I went back to Burma. But since September of 2007, I cannot go there. If I go back, I will land in jail.

M: During September 2007, we heard stories about the monks who refused to receive alms from the soldiers. What was the significance of this action?

S: The monks are following the advice given by Buddha – if someone tries to suppress Buddhism, they should not fight back with arms but rather refuse to accept alms. That is in the Vinaya, so the monks are simply following the rules. It’s not an uprising, but rather following the rules.

You have to have someone who commits a crime to start this boycott. There are some preconditions to overturn the boycott. Whoever has persecuted or hurt the monks has to admit that they have done heinous deeds and ask for forgiveness. Whoever committed the crimes has to say, “We are sorry.” Then, according to ritual, they soak their heads and their clothes. Then they pray together as a whole family and come in front of the monks and say, “Please forgive us for having done bad deeds in the past.”

A: Did the 1990 boycott ever end?

S: In 1991, it was overturned by a group of Sayadaws who were not originally in the boycott. They were asked by the government to overturn the boycott. But technically, that boycott never ended. The government ended it forcibly.

M: You have a long history of standing up for the monks of Burma. What inspires you to keep doing that, at the cost of your own wellbeing and safety?

S: A monk is essentially a dharma son of Buddha. If the government or anybody is oppressing the sasana, then I am just doing what Buddha wants me to do. The boycott says that if somebody doesn’t treat the monks fairly, then you shouldn’t take alms from them. So I am just being a loyal son of Buddha, just following what Buddha taught, nothing special.

M: Do you feel angry at the junta for all the harm they have caused the sasana and the Burmese people? How do you handle anger with your dharma practice?

S: At times I feel angry, just like other human beings. But being a son of Buddha, I follow what Buddha taught, and that means metta [loving kindness]. The reason something is happening is because of our bad karma in past lives. We should try to restrain our dosa [anger] by practicing metta instead. This doesn’t mean we are not angry, but every time there is anger, we try to relinquish it by practicing metta.

At first, I didn’t understand why I had to go to prison, because I thought that I had done good deeds all my life like teaching and building pagodas. Then I realized that because all human beings are born into samsara [rounds of rebirth], in some distant past we might have done something bad and this is just now showing up. So instead of forgetting that and getting angry, we can understand that this is what happened in our karma, and we go on with our lives. That was what helped me during those 22 months in prison. Otherwise I would have been angry and wouldn’t have survived for long.

I taught for more than 50 years. When I learn about my former students who are being murdered and sent to prison camps, I feel much anguish and pain, because they are related to me.

If even people outside Burma, like the BPF members, feel a lot in their hearts, including anger, when they see what is happening in Burma, then you can imagine how the monks in Burma feel who have to directly face this. There is no way there will not be anger. The only thing is how to restrain anger and follow the teachings of Buddha.

M: I was inspired by your commencement talk at the University of San Francisco about the value of education. What role do you think education can play to support a peaceful transition to democracy in Burma?

S: I have always been a firm believer in education. The Buddha said:

If one studies diligently under a mentor, one gains bahusuta (general knowledge)

Bahusuta gives rise to wisdom and learning. Wisdom and learning enable one to reason, to differentiate the good and the bad, the right and the wrong. An educated mind, then, is able to do good things not only for one, but for others as well.

Unless you practice, you won’t see the truth. As Buddhists, we know the importance of education. Burma once had a very good education system. It’s been deliberately destroyed because the less people are educated, the easier they are to control.

The government of Burma seems not to be educated because they started shooting and killing monks. That shows a lack of education and lack of wisdom. Education is needed not just for the transition to democracy, but also for wise judgment in everyday life.

A: How do you see the transition to democracy happening inside Burma?

S: Right now, the monks outside Burma are directly or indirectly helping the needy monks inside Burma, but they are working at a grassroots level and not going through the government.

The monks inside Burma are trying to do what they can, according to the rules of Buddha. The sole purpose of Sasana Moli is to prevent danger to the sasana. We will attain democracy, freedom, and peace, if we follow the Buddha way.

We want the world to know that it’s not us against the government. The only reason that a senior monk who has taught for 50 years is doing what I am doing is because the government has crossed the lines of human rights. Some monks have been shot just because they were not taking alms from the junta or reciting the Metta Sutta. Those kinds of things should be a common right in any human society. All around the world, people want to know why these monks are being murdered when they are just doing things that any decent citizen of any country in the world should be able to do.

The junta says that the monks got support from outside the U.S. That’s not true. They’re trying to find scapegoats. We want to make sure people understand this in a true light.

A: Please tell us about Sasana Moli.

S: I have taught for more than 50 years and was never involved in politics or any organization. But after September, I felt that if I just kept teaching, that will not change the situation in Burma. So for three days, I thought of a good name and finally came up with Sasana Moli, which means crown jewel for the sasana. This way, we can provide help to those not only inside Burma but along the border. At the age of 81, I couldn’t stand it any more and decided that it’s time to get involved and to have a strong organization so that the world will know what’s happening and people can help.

M: What is your vision for Burma in the future?

S: I am convinced that Burma will get democracy very soon and that this boycott will end successfully. The monks inside Burma want to remind us time and again that the boycott is still on. It does not matter that they are having food forced on them. What’s more important is to realize that in their minds the struggle is still on. If they have the courage and vision to continue the fight, with support of the world, then Burma will see the light in the near future.

A: What is the most important thing that Americans and others in the world can do to support the cause of the people of Burma?

S: The short answer is to help in any way that you can. In essence, two kinds of help are needed. First, they need moral and spiritual help. The monks inside are fighting for a cause and they need the courage to survive. And second, they need some kind of physical help, whether it be monetary or anything else.

It’s important to keep the pressure on. Even though I am 81 years old, I travel all over the country and give talks and interviews about this. If all the people in the world offer their help both spiritually and physically, in a few months I feel that Burma will be free from the worst danger.

Ref : - http://www.bpf.org/html/turning_wheel/archive/2008/kovida.html

ပီနန္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး ဦးပညာ၀ံသအား ေတြ႔ဆံု ေလွ်ာက္ထားျခင္း

ပီနန္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး ဦးပညာ၀ံသအား ေတြ႔ဆံု ေလွ်ာက္ထားျခင္း
Burma Today
ႏို၀င္ဘာ ၁၈၊ ၂၀၀၇

မၾကာခင္က ဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ားအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ဥကၠ႒ဆရာေတာ္ အျဖစ္ တာ၀န္ယူထားတဲ့ ပီနန္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး ဦးပညာ၀ံသအား ဘားမားတူေဒးအေနနဲ႔ ႏို၀င္ဘာ ၁၃ ရက္ေန႔ ညပိုင္းက ေတြ႔ဆံု ေလွ်ာက္ထားခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ ဆရာေတာ္ၾကီးကသာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔ အေၾကာင္း၊ ျပည္တြင္း ျပည္ပသာသနာျပဳ ႏွစ္ ၅၀ အေတြ႔အၾကံဳမ်ားနဲ႔တကြ ျမန္မာျပည္နဲ႔ ျမန္မာျပည္သူမ်ားအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္ စသည္ျဖင့္ ျပည့္ျပည့္စံုစံု မိန္႔ၾကားသြားခဲ့ပါတယ္။

ဆရာေတာ္ၾကီးရဲ့ မိန္႔ၾကားခ်က္ေတြကို ဘားမားတူေဒးအေနနဲ႔ အပိုင္းလိုက္ ခြဲျပီး ေဖာ္ျပသြားဖို႔ စီစဥ္ထားရာမွာ ပထမအပိုင္းအေနနဲ႔ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီးရဲ့ မိန္႔ၾကားခ်က္မ်ားကို အားလံုးအတြက္ ေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္။

ပထမဦးဆံုးအေနနဲ႔ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (Sasana Moli - International Burmese Monks Organization) ဖြဲ႔စည္းရျခင္း အေၾကာင္းရင္းကို ရွင္းလင္း မိန္႔ၾကားေပးေစလိုပါတယ္ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးတို႔အေနနဲ႔ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ဆိုတာက ျပည္တြင္းမွာ ရွိတဲ့ ဆရာေတာ္ သံဃာေတာ္မ်ားနဲ႔ ျပည္သူမ်ားက ျပည္တြင္းမွာ ဒုကၡေတြ ေရာက္လို႔ အားကိုးရာမဲ့ ျဖစ္ေနတဲ့အတြက္ ျပည္ပမွာရွိတဲ့ သံဃာေတာ္မ်ားအေနနဲ႔ အဖြဲ႔ၾကီးတဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းျပီးေတာ့ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရေတြ ဘာသာေရးေခါင္းေဆာင္ေတြကို တင္ျပေပးျပီးေတာ့ တပည့္ေတာ္တို႔ကို ကူညီပါလို႔ ေတာင္းဆိုတဲ့အတြက္ ဘုန္းၾကီးတို႔ ဖြဲ႔စည္းတာပါ။

ျပီးခဲ့တဲ့ လေတြက ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းအေျခအေနနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဘုန္းဘုန္းရဲ့အျမင္ကို သိပါရေစ ဘုရာ့။

ျပည္တြင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တာကေတာ့ အားလံုးလည္း သိျပီးေတာ့ တကမၻာလံုးကလည္း ျမင္ေနၾကတာပဲ ေလ။ တျပည္လံုးမွာ ျပည္သူေတြ အခက္အခဲ ေတြ႔ေနၾကတာနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ျပီး ပခုကၠဴနဲ႔ စစ္ေတြက သံဃာေတာ္ေတြက ေမတၱာသုတ္ရြတ္ ဆုေတာင္းသလို ျပည္သူေတြ အခက္အခဲကို ေျပလည္ေအာင္လုပ္ေပးဖို႔ ေျပာတယ္။ အဲဒါကို ဖမ္းျပီးေတာ့ ႐ိုက္လား ပုတ္လား ဖမ္းလား ခ်ဳပ္လား လုပ္တဲ့အတြက္ ဘုန္းၾကီးေတြက ပတၱနိကၠဳဇၹနကံ ဆိုတဲ့ သပိတ္ေမွာက္ကံ ေဆာင္တယ္။

အဲဒီလို ကံေဆာင္ၾကျပီး ေမတၱာသုတ္ေတြ ရြတ္ၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ အာဏာပိုင္ အဖြဲ႔အစည္းက ဘုန္းၾကီးေရာ လူေရာ ေက်ာင္းသားေလးေတြေရာကို ပစ္လား ခတ္လား သတ္လား ျဖတ္လား ဖမ္းလား ဆီးလား လုပ္ေတာ့၊ ေန႔ေရာ ညေရာ ဖမ္းၾက ဆီးၾက၊ ေနာက္ျပီးေတာ့ ရဲဘက္စခန္း ပို႔ (သီလရွင္ေတြလည္း အဲဒီအထဲမွာ ပါတယ္) စတဲ့ သတင္းေတြကို ၾကားသိရတဲ့အတြက္ ဘုန္းၾကီးတို႔က ျပည္ပမွာ ေရာက္ေနၾကသူေတြ ျပည္တြင္းမွာ ရွိေနသူေတြနဲ႔ အတူတကြ စိတ္ မခ်မ္းမသာ ျဖစ္ျပီးေတာ့ အခုလို အဖြဲ႔တခုကေတာ့ မဖြဲ႔ရင္ မျဖစ္ေတာ့ဘူး၊ ျပည္တြင္းကလည္း ေတာင္းဆိုေနျပီဆိုျပီး ဖြဲ႔စည္းလိုက္ရတာပါ။

သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ အေနနဲ႔ ေရွ့ဆက္ျပီး ဘာေတြ လုပ္ကိုင္ဖို႔ အစီအစဥ္ ရွိပါသလဲ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးတို႔မွာ ရည္ရြယ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ျပည္တြင္းမွာ အခုလို ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ အဲဒီလို ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာျပည္ဆိုျပီးေတာ့ ကမၻာၾကီးမွာ သာသနာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဗုဒၶဘာသာ အင္မတန္ ထြန္းကားစည္ပင္တဲ့ တိုင္းျပည္ၾကီးအျဖစ္ ဟုိးေလးတေက်ာ္ေက်ာ္ ျဖစ္ခဲ့တဲ့ တိုင္းျပည္ၾကီးကို ဒီအတိုင္း ထားရင္ သာသနာၾကီးေတာ့ ပ်က္ေတာ့မွာပဲ၊ အဲဒီေတာ့ အထူးသျဖင့္ သာသနာအေပၚ က်ေရာက္လာမယ့္ အႏၱရာယ္ကို ကာကြယ္ဖို႔ရန္က တစ္နံပါတ္ ရည္ရြယ္ခ်က္။

ေနာက္တခါ ဖမ္းမယ့္ ဆီးမယ့္ ရန္ေတြက ထြက္ေျပးေနရတဲ့ ရဟန္းသံဃာေတြနဲ႔တကြ ျပည္သူျပည္သားေတြက မအိပ္ႏိုင္ မစားႏိုင္ျဖစ္ေနရ။ အဖမ္းခံရသူေတြကလည္း ႏွိပ္စက္ ညွဥ္းပန္း ခံရျပီးေတာ့ အက်ဥ္းခ်ခံ ရ၊ ရဲဘက္စခန္း ပို႔၊ အဲဒီလို ခံၾကရတဲ့ အခ်ိဳ႔ပုဂၢိဳလ္ေတြကလည္း ေဆးမကု ႏိုင္၊ မစားႏိုင္ မေသာက္ႏိုင္ေတြ ျဖစ္ေနၾကရေတာ့ အဲဒီအတြက္လည္း ေထာက္ပ့ံဖို႔ ပါ ပါတယ္။

ဒီလိုဆိုရင္ သာသနာၾကီး စည္ပင္ ျပန္႔ပြားမွဳက ပ်က္စီးသြားေတာ့မွာပဲဆိုျပီး သာသနာေတာ္ စည္ပင္ ျပန္႔ပြားေရးလည္း ပါ ပါတယ္။ အဓိကအခ်က္ေတြကေတာ့ အဲဒါေတြပါပဲ။ ေနာက္ ဒိ့ျပင္ အခ်က္ေတြကေတာ့ အမ်ားၾကီး ေပါ့ ဗ်ာ။

တခ်ိဳ႔ကလည္းပဲ အခုလို သာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းလိုက္တာဟာ ျပည္တြင္းက သံဃာ့ မဟာနာယကအဖြဲ႔နဲ႔ စင္ျပိဳင္မ်ား ျဖစ္ေနမလား ဆိုတဲ့ စိုးရိမ္မွဳေတြလည္း ၾကားရပါတယ္ ဘုရာ့။ အခုလို စိုးရိမ္ပူပန္ေနမွဳနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဘုန္းဘုန္းအေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ား မိန္႔ၾကား ခ်င္ပါသလဲ ဘုရာ့။

သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔နဲ႔ စင္ျပိဳင္မ်ား ျဖစ္ေနမလားဆိုတာလည္း ယံုမွားသံသယ ျဖစ္စရာပါပဲ။ သို႔ေသာ္လည္း ျပည္တြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ သံဃာ့နာယက ကိုယ္တိုင္က ဘာျဖစ္ေနသလဲဆိုေတာ့ (သံဃာ့မဟာနာယက ၄၇ ပါး ရွိတဲ့အထဲမွာ) အဲဒီဆရာေတာ္ေတြကလည္း တကယ္ ေျပာရင္ေတာ့ စာတတ္ ေပတတ္ ပုဂၢိဳလ္ေတြပါ။ စာတတ္ ေပတတ္လည္း ျဖစ္တယ္၊ သီလသမာဓိလည္း ျပည့္စံုတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္လည္း သံဃာ့ မဟာနာယကအဖြဲ႔ရဲ့ ေရွ႔တန္းမွာ ေနတဲ့ အနည္းငယ္ေသာ ဆရာေတာ္ေတြက အစိုးရ ေျပာတဲ့အတိုင္း လုပ္ေနေတာ့ က်န္တဲ့ ဆရာေတာ္ေတြက ေတြေ၀ေနတယ္၊ ဘယ္လို ေတြေ၀ေနသလဲဆိုရင္ အစိုးရခိုင္းတာကို ေရွ႔တန္းက လုပ္ေနတဲ့ ဘုန္းၾကီးေတြရဲ့ လုပ္ရပ္ ကို သူတို႔ သိတ္ မၾကိဳက္ဘူး။

ဒီအလုပ္ေတြက မမွန္ဘူးဆိုတာ သူတို႔ကိုယ္တိုင္လည္း သိပါတယ္။ မမွန္တာ သိသလို မွန္တာလည္း သိတယ္၊ မွန္တာကို သိေနေပမယ့္လည္း မွန္တာကိုလည္း မလုပ္ႏိုင္ဘူး။ အေၾကာက္တရားေတြနဲ႔ မွန္တာကို လုပ္ရင္ ဒို႔မ်ား ဖမ္းမလား၊ ဆီးမလား ဆိုျပီးေတာ့ ဆရာေတာ္ေတြက ေတြေ၀ေနတယ္။ ေတြေ၀ေနေတာ့ သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔က ၄၇ ပါး ရွိပင္ ရွိျငားေသာ္လည္းပဲ သူတို႔ရဲ့ ဆႏၵအတိုင္း ဘာမွ ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္လို႔ မလုပ္ႏိုင္ဘူး။

သူတို႔တေတြက ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး လြတ္လြတ္လပ္လပ္ လုပ္ႏိုင္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္၊ စစ္တပ္အစိုးရကို သူတို႔က မိန္႔ၾကားရမွာ၊ ၾသ၀ါဒေပးရမွာ၊ ဒီဟာေတာ့ျဖင့္ မလုပ္သင့္ဘူး ဆိုျပီးေတာ့။

အခုေတာ့ ဘာသာေရးနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဘုန္းၾကီးေတြကို ႐ိုက္လား ပုတ္လား ဖမ္းလား ဆီးလား ရဲဘက္စခန္းပို႔လား လုပ္တာေတြဟာ သာသနာေတာ္နဲ႔ ဆန္႔က်င္ဘက္ ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ ဆရာေတာ္ေတြက မေျပာႏိုင္ပဲ လက္ပိုက္ျပီးေတာ့ ၾကည့္ေနရတယ္။ ၾကည့္ေနရမယ့္ အစား၊ သူတို႔က ၾသ၀ါဒ ေပးရမယ့္အစား သာသနာေရး၀န္ၾကီးလို႔ေခၚတဲ့ စစ္ဗိုလ္ကပဲ သူတို႔ကို ေန႔စဥ္လာျပီး ၾသ၀ါဒေပးေနေတာ့ အဲဒီ သံဃာ့မဟာနာယက အဖြဲ႔ကလည္း သာသနာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ ဘုန္းၾကီးတို႔က အခုလို အဖြဲ႔အစည္း ဖြဲ႔ရတာပါ။

ဘုန္းၾကီးတို႔ အခု ဖြဲ႔စည္းလိုက္တာဟာ စင္ျပိဳင္ မျဖစ္ပါဘူး။ သူတို႔ကသာ အကယ္၍ က်က်နန လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႔ သာသနာေတာ္ၾကီးကို စည္ပင္ျပန္႔ပြားေအာင္ လုပ္ႏိုင္တယ္ဆိုရင္ ဘုန္းၾကီးတို႔အဖြဲ႔ မလိုပါဘူး။ သူတို႔က မလုပ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ သာသနာေတာ္ၾကီး ပ်က္မွာစိုးလို႔ ဘုန္းၾကီးတို႔က သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ ဆိုတဲ့ အဖြဲ႔ ထပ္ဖြဲ႔ရတာပါ။

အခုလို သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ အဖြဲ႔ ဖြဲ႔စည္းတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး စစ္အစိုးရ သာသနာေရး၀န္ၾကီး႒ာနက ဘုန္းဘုန္းဆီကို ဖက္စ္ လွမ္းပို႔တယ္လို႔ ၾကားသိရပါတယ္ ဘုရာ့။ အဲဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ရွင္းလင္း မိန္႔ၾကားေပးပါ ဘုရာ့။

သူတို႔က ေျပာတာကေတာ့ ဆရာေတာ္ရဲ့ ျပည္တြင္း ျပည္ပမွာ သာသနာျပဳတာကိုေတာ့ တပည့္ေတာ္တို႔က မွတ္တမ္းတင္စရာေပါ့ေလ။ ဒီ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းေတြဟာျဖင့္ သာသနာ့မွတ္တမ္းမွာ အစဥ္ တည္တံ့ေနပါမယ္ဆိုျပီး နိဒါန္းခ်ီထားပါတယ္။

အဲဒီ စာ ကို ဖက္စ္ နဲ႔ လွမ္း မပို႔မီက ျမန္မာ့အလင္း သတင္းစာထဲမွာ ဘုန္းၾကီးေတြ႔တာက - သူတုိ႔ သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔ကို သာသနာေရး ၀န္ၾကီးဆိုတဲ့ စစ္ဗိုလ္က သြား ေလွ်ာက္တာ။ ဆရာေတာ္ ဘုရား တဲ့ တပည့္ေတာ္တို႔ ၾကားရပါတယ္ တဲ့။ ႏိုင္ငံျခားမွာ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔ ဆိုျပီး ဖြဲ႔စည္းဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္ တဲ့။

ဆရာေတာ္ၾကီး ဦးပညာ၀ံသရဲ့ ေမြးေန႔ကို ေလာ့စ္ အိဂ်လိစ္မွာ လုပ္ပါမယ္ တဲ့။ အဲဒီ ေမြးေန႔မွာ မႏၱေလး မစိုးရိမ္တိုက္ေဟာင္းမွာ ေနခဲ့ဖူးတဲ့ ေထာင္က်ဖူးတဲ့ ဦးေကာ၀ိဒ နဲ႔ အေပါင္းအပါ ရဟန္းအတုေတြက ဆရာေတာ္ၾကီးရဲ့ ေမြးေန႔ပြဲကို တက္ေရာက္ျပီး သာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔ကို ဖြဲ႔စည္းဖို႔ လုပ္ေနပါတယ္ ဆိုျပီး သာသနာေရး၀န္ၾကီးလို႔ဆိုတဲ့ စစ္ဗိုလ္ ကိုယ္တိုင္က သံဃာ့ မဟာနာယကအဖြဲ႔ကို သြား ေလွ်ာက္တာပါ။

အဲဒီလို ေတြ႔ျပီးေတာ့မွ ဒီ စာ ေရာက္လာေတာ့ ဘုန္းၾကီးက တခု ေတြးၾကည့္တယ္ ေလ။ အဲဒီ စာက ေနာက္မွ ေရာက္လာတယ္။ သာသနာေရး ၀န္ၾကီးဆိုတဲ့ စစ္ဗိုလ္က သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔ကို အရင္ သြားေလွ်ာက္တယ္။ ဆိုေတာ့ စကားက ေရွ႔စကား ေနာက္စကား မညီဘူး။ ေရွ႔စကားက ကဲ့ရဲ့ထားတယ္၊ ေနာက္စကားက ခ်ီးမြန္းတယ္။

အမွန္က ဆရာေတာ္ရဲ့ အလုပ္ေတြကို အင္မတန္ ဂုဏ္ျပဳပါတယ္ ဆိုရင္ ဒီလို ေျပာစရာ ဘာရွိသလဲ။ အဲဒီလို ေျပာျခင္းေၾကာင့္ ဘုန္းၾကီး ျမင္တာက ခ်ီးမြန္းတာက ေနာက္မွ လာတယ္။ ကဲ့ရဲ့တာက အရင္လာတယ္။ ဒီေတာ့ သာသနာေရး၀န္ၾကီးရဲ့ စကားက တမ်ိဳး၊ ဘုန္းၾကီးဆီ လာတဲ့ စာက တမ်ိဳး ျဖစ္ေနတယ္။ ေနာက္တခါ ဘုန္းၾကီးဆီကို ပို႔လိုက္တဲ့ စာမွာ လက္မွတ္ေတာ့ ထိုးမထားဘူး။ သာသနာေရး၀န္ၾကီး႒ာနလို႔ ေရးထားတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီလူေတြရဲ့ စကားကို ဘယ္လို လုပ္ ယံုၾကည္ရမွာလဲ။ Gentleman ရဲ့စကား မဟုတ္ဘူးေလ။

ေနာက္တခါက်ေတာ့ ဒီ စာထဲမွာ ေရးထားျပန္တယ္။ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ အဖြဲ႔ ဖြဲ႔တာ ၀မ္းနည္းစြာ သိရပါတယ္ ဘုရား တဲ့။ အဲဒါေၾကာင့္မို႔ ၾသဇာတိကၠမ ၾကီးမားတဲ့ ဆရာေတာ္ၾကီးေတြက ဂိုဏ္းကြဲ သံဃာကြဲ မျဖစ္ေအာင္ အရွင္ဘုရားတို႔က ေစာင့္ေရွာက္ ေပးပါ တဲ့။ အဲဒါလည္း ပါတယ္ ဗ်။

အဲဒီလို ပါတဲ့အခါက် သူတို႔ကိုယ္တိုင္ (သာသနာေရး၀န္ၾကီးဆိုတဲ့ စစ္ဗိုလ္ကိုယ္တိုင္) နားမလည္ဘူး ထင္တယ္။ ဘုန္းၾကီး ထင္တာကေလ။ ဘုန္းၾကီးတို႔ ဖြဲ႔တာက ဘာ ေျပာသလဲ - International Burmese Monks Organization (အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္) ဟုတ္လား။ သူတို႔ သံဃာ့မဟာနာယက အဖြဲ႔ဆိုတာက National ပဲ။ ျပည္တြင္း ပဲ။ ဘုန္းၾကီးတို႔က ျပည္ပ ပဲ။

သူတို႔ တကယ္ သာသနာကို ျပဳခ်င္တဲ့ စိတ္၊ အဓြန္႔ရွည္စြာ ျပန္႔ပြားခ်င္တဲ့ စိတ္ ရွိခ်င္လို႔ရွိရင္ ဘုန္းၾကီးတို႔ ဖြဲ႔တာကို သူတို႔က ၀မ္းသာ ၀မ္းေျမာက္ျပီး အားေပးရမယ့္အစား အခုေတာ့ သူတို႔က မွိဳခ်ိဳး မွ်စ္ခ်ိဳး ေျပာေနေတာ့ ဒီလူေတြဟာ သာသနာၾကည္ညိဳတဲ့ လူေတြပါ လို႔ ဘုန္းၾကီးတို႔က ဘယ္လို လုပ္ျပီး စဥ္းစားႏိုင္မလဲ။

ဆရာေတာ္ဘုရားအေနနဲ႔ ၁၉၉၀ လြန္ ႏွစ္ေတြက ျမန္မာျပည္တြင္းကို ၾကြေရာက္ျပီးေတာ့ သာသနာေရး လုပ္ငန္းမ်ားကို ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္း ၾကားသိရပါတယ္ ဘုရာ့။ တပည့္ေတာ္တို႔ကို အဲဒီအေၾကာင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ျပန္လည္ မိန္႔ၾကားေပးေစလိုပါတယ္ ဘုရာ့။

တိုတို ေျပာရရင္ ဘုန္းၾကီး ျမန္မာျပည္ကေန ၁၉၅၇ ခုႏွစ္က ထြက္ခြာလာတာပါ။ အဲဒီလို ထြက္ခြာလာျပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာျပည္အေၾကာင္းေတြ ၾကားရရင္ မေကာင္းတဲ့အေၾကာင္းေတြပဲ ၾကားေနရတဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဘုန္းၾကီး ၀မ္းလည္း နည္းပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားကို ေရာက္ကတည္းက တပိုင္တႏိုင္ဆိုသလို သာသနာျပဳျပီးေတာ့ ဘုန္းၾကီး ေနပါတယ္။ ျမန္မာ ဘုန္းၾကီးတပါးအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံျခားမွာ ေနဖို႔ တိုင္းျပည္က ထြက္လာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားမွာ ပညာေတြ သင္ျပီးေတာ့ ျမန္မာျပည္ကို ျပန္မယ္ဆိုတဲ့အခ်ိန္မွာ စစ္တပ္က အာဏာသိမ္းသြားျပီ ဆိုလိုက္ေတာ့ ဘုန္းၾကီးစိတ္ထဲ စိတ္ မေကာင္းပါဘူး။

အဲဒီအခ်ိန္ကစျပီး ႏိုင္ငံျခားမွာေနျပီး သာသနာေရးသက္သက္ တတ္ႏိုင္သေလာက္ လုပ္မယ္ဆိုျပီးေတာ့ ေနတာပါ။ ဘုန္းၾကီးကို ဘယ္သူ ကမွလည္း သိတ္ မသိပါဘူး။ စင္ကာပူေက်ာင္းၾကီး ေဆာက္တဲ့အခါက်ေတာ့ လူအမ်ားက သိျပီး့ ျမန္မာစစ္အစိုးရက ဘုန္းၾကီးကို ဘြဲ႔ ေပးမယ္ဆိုျပီး ေျပာပါတယ္။ ဘြဲ႔ ေပးမယ္ဆိုတာကို ဘုန္္းၾကီး သေဘာေပါက္ပါတယ္။ ဘြဲ႔ ေပးမယ္ ဆိုေတာ့ - သူမ်ား ေပးခ်င္တာကို မယူခ်င္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ေကာင္းမွာ မဟုတ္ဘူး ဆိုျပီး ဘုန္းၾကီးတဲ့ ေတာ္တဲ့သူေတြကို ေပးပါ ဆိုျပီးေတာ့ ေျပာထားတယ္။

အဲဒီမွာ ေပးခ်င္တယ္ဆိုျပီး ထပ္ခါ ထပ္ခါ ေျပာၾကပါတယ္။ အဲဒီလို ေျပာပါမ်ားေတာ့ ဘုန္းၾကီး စိတ္ထဲမွာ - ေအး - ဆြမ္းစားေတာင္ ပင့္တာလိုက္သြားလို႔ရွိရင္ ကိုယ္ ေျပာခ်င္တာလဲ ေျပာရတာေပါ့ ဆိုျပီး ျဖစ္လာပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ မေျပမလည္ ျဖစ္ေနတာေတြကလည္း ရွိေနေလေတာ့ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္တုန္းက အဂၢမဟာ ပ႑ိတ ဆက္ကပ္တဲ့အခါ့ တကာ တကာမေတြနဲ႔ ျမန္မာျပည္ကို ေရာက္သြားပါတယ္။

ဘုန္းၾကီးးသြားေတာ့ စင္ကာပူ မေလးရွား အေမရိကားတို႔ တကာ တကာမေတြ ၂၀၀ ေက်ာ္ ပါခဲ့ပါတယ္။ သူတို႔ကလည္း ၀မ္းေျမာက္ ၀မ္းသာနဲ႔ လက္ခံၾကပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ျမန္မာျပည္မွာ ေဟာ္တယ္ေတြ ဘာေတြ မ်ားမ်ားစားစား မရွိေသးပါဘူး။ တည္းခုိဖို႔ လံုေလာက္တဲ့ ေနရာမရွိေတာ့ ေနာက္ပိတ္ဆံုး သု၀ဏၰအားကစားကြင္းမွာ ထားျပီးေတာ့ က်က်နန ဧည့္ခံတယ္ ေပါ့။ ဧည့္ခံျပီးအခါ လူေတြက (႐ိုးရိုးေလး) ေျပာၾကတယ္။

ဆရာေတာ္ၾကီး အခုလို ၾကြလာတဲ့အခါမွာ ၾကံဳၾကိဳက္တုန္း အသက္အရြယ္ ၾကီးလို႔ရွိရင္ ျမန္မာျပည္မွာ ေနရေအာင္ အစိုးရဆီမွာ ေျမၾကီးေလး ဘာေလး ေတာင္းျပီး ေက်ာင္းေတြ ဘာေတြ ေဆာက္မယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ သူတို႔က ခြင့္ျပဳပါတယ္ ဘုရား ဆုိေတာ့ ဘုန္းၾကီးအေနနဲ႔ေတာ့ မေနခ်င္ဘူး။ ဘုန္းၾကီးအတြက္ကေတာ့ ဘယ္ေနရာမွာ ေနေန ရပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးအတြက္ေတာ့ မလုပ္ခ်င္ဘူး။

သို႔ေသာ္လည္း သာသနာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ဆီမွာ Training Center ေတာ့ မရွိဘူး။ သာသနာျပဳ Center ရွိမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အားလံုးက ေက်နပ္မယ္၊ ဘုန္းၾကီးအတြက္ေတာ့ မဟုတ္ဘူး လို႔ ေျပာေတာ့ အားလံုးက သေဘာတူတယ္။

သေဘာတူျပီး မဟာ သႏၱိသုခဆိုတဲ့ သာသနာေရးဆိုင္ရာ Center ၁၀ ထပ္ေက်ာင္းၾကီး ေဆာက္တာပါ။ (ရန္ကုန္ျမိဳ့ တာေမြျမိဳ့နယ္မွာ တည္ရွိပါတယ္) ေဆာက္တဲ့အခ်ိန္အခါမွာ ျပည္တြင္း ျပည္ပက အမ်ားၾကီး လွဴၾကပါတယ္။ လွဴတဲ့အခါက်ေတာ့ စစ္တပ္အစိုးရဟာ သိပ္္ျပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မရွိဘူးဆိုတာ ဘုန္းၾကီးလည္း သေဘာေပါက္ပါတယ္။

ဘုန္းၾကီးလုပ္တဲ့အလုပ္က က်ယ္ျပန္႔တဲ့အလုပ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေနာက္ဆိုရင္ သူတို႔ သံသယ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘုန္းၾကီးက အဲဒီ ေက်ာင္းၾကီးရဲ့ ဖြဲ႔စည္း အုပ္ခ်ဳပ္ပံု ဥပေဒ (By Law) ေရးျပီးေတာ့ သူတို႔ (ျမန္မာစစ္အစိုးရ) ဆီကို တင္ပါတယ္။

တိုတို ေျပာရရင္ ဘုန္းၾကီးတို႔ေက်ာင္းက သံဃာေတာ္ေတြကို သိပၸံပညာေတြ၊ အဂၤလိပ္စာေတြ အကုန္ တတ္ရမယ္။ အဲဒီလို ေခတ္မွီေအာင္ သင္ၾကားေပးမယ္။ ေက်ာင္းသားေလးေတြမွာဆိုရင္လည္း ေခတ္မွီ မွီ သင္ၾကရတာ မရွိဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ Sunday School ဆိုတာမ်ိဳးေတြ ဗုဒၶဘာသာကို အေျခခံျပီး စာ သင္ေပးမယ္။ ေနာက္ ေက်ာင္း ပညာေရးေတြ သင္ ေပးမယ္။ က်န္းမာေရးေတြလည္း လုပ္ေပးမယ္ဆိုျပီး သူတို႔ကို ဥပေဒ ေရးျပီးေတာ့ ေျပာျပီးေတာ့ လုပ္ထားတာ။ သူတို႔ကိုယ္တိုင္ကလည္း ခြင့္ျပဳတာပါ။

အဲဒီ ၁၀ ထပ္ေက်ာင္းၾကီးကို ၁၉၉၉ ဒီဇင္ဘာ ၁၈ ရက္ေန႔မွာ ေက်ာင္းဖြင့္တယ္။ ေက်ာင္းၾကီး ေရစက္ခ်ပြဲမွာ ဗိုလ္သန္းေရႊ၊ ဗိုလ္ေမာင္ေအး၊ ဗိုလ္ခင္ညြန္႔ အကုန္လံုး သူတို႔ လာၾကပါတယ္။

အဲဒီလို ေက်ာင္းဖြင့္ျပီးေတာ့ အစမ္းအေနနဲ႔ သံဃာေတာ္ အပါး ၂၀ နဲ႔ စ ပါတယ္။ ဒါတင္မကပဲ သီလရွင္ေတြလည္း ပါရမယ္ဆိုျပီး သီလရွင္ ၆ ပါးနဲ႔ စ ပါတယ္။ ၂ ႏွစ္ သင္တန္း ေပးပါတယ္။ ျပည္တြင္း ျပည္ပမွာ သာသနာျပဳတဲ့အခါ ဒီလို သင္တန္းမ်ိဳး မရွိရင္ ျပည္ပမွာ သာသနာျပဳတဲ့ အခါမွာ အင္မတန္ ခက္တယ္ ဆိုျပီးေတာ့ သင္ၾကားေပးတဲ့ အေျခခံ သင္တန္း ပါ။ အဲဒီ သင္တန္းတက္ျပီး သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံေတြကို သြားတဲ့ အခါ ဘြဲ႔ရေအာင္ ထပ္ျပီး လုပ္ရဦးမွာ။ ဒါမွ သာသနာျပဳႏိုင္မယ္ ဆိုျပီးေတာ့ အဲဒီ စီမံကိန္းနဲ႔ လုပ္တာပါ။Training Center ပါ။

ေနာက္ပိုင္းက် ဘာေတြ ျဖစ္လာသလဲဆိုေတာ့ - ဒါယကာ ဒါယိကာမေတြကလည္း အားေပးၾကပါတယ္။ ရန္ကုန္တင္ အားေပးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ Sunday School ဆိုရင္ အင္းစိန္ဘက္ ဒလဘက္ကလည္း လာ တက္ၾကပါတယ္။ တနဂၤေႏြေန႔တင္ မကဘူး။ စေနေန႔မွာပါ သင္ ေပးပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔ဆီက ဘြဲ႔ရထားတဲ့ သံဃာေတြနဲ႔ သီလရွင္ေတြက သင္ေပးပါတယ္။ အားလံုး ေက်ာင္းသားေပါင္း ၂၀၀၀၊ ၃၀၀၀ ေက်ာ္ ရွိတယ္။ညဘက္ကေတာ့လည္း Free Tution (အခမဲ့ က်ဴရွင္) သင္ ေပးပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ လူေတြက အင္မတန္ ၀မ္းသာၾကတယ္။

အဲဒီလုိ လူေတြက အင္မတန္ ၀မ္းသာျပီး အားေပးၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ လာဘ္စားမွဳေတြက ပါ လာျပီ။ အဲဒီေတာ့ ဘုန္းၾကီးကို လာ ေလွ်ာက္ၾက ပါတယ္။ ဥကၠ႒ လုပ္တဲ့လူက လာဘ္စားထားတာ ေတာ္ေတာ္ မ်ား ေနျပီ ဆိုေတာ့ ဘုန္းၾကီးက အဲဒီလိုဆိုလို႔ရွိရင္ေတာ့ မေကာင္းဘူး။ နာမည္ ပ်က္မယ္။ သဒၶါတရား ပ်က္သြားလိမ့္မယ္။ သိုသိုသိပ္သိပ္ လုပ္ၾကဆိုျပီးေတာ့ သူတို႔ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေျပာပါတယ္။

အဲဒီလို ေျပာတဲ့အခါက်ေတာ့ အဲဒီလူက ထြက္မယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ ထြက္မယ္လို႔ ေျပာျပီးေတာ့မွ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခင္ညြန္႔ဆီကို သြားျပီး Different Story သြား ေျပာပါတယ္။ ေက်ာင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ေကာ္မတီ၀င္ေတြဟာ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ပါတယ္ဆိုျပီး သြား ေျပာတယ္။ ေက်ာင္းရဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံု ဥပေဒထဲမွာ ေရးထားတယ္၊ ဘယ္သူမွ ႏိုင္ငံေရး မလုပ္ရ ဆိုျပီးေတာ့၊ တကယ္ေတာ့ ဘယ္သူမွလည္း ႏိုင္ငံေရး လုပ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။

အဲဒီလို တဖက္လွည့္နဲ႔ ေျပာပါတယ္။ ေျပာတဲ့အခါ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခင္ညြန္႔ကလည္း (အမွန္ေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခင္ညြန္႔ မေကာင္းဘူးလို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ ဒီလူကလည္း အလုပ္ေတြ မ်ားျပီး ေသေသခ်ာခ်ာ ေစ့ေစ့စပ္စပ္ မေတြးႏိုင္ဘူး ထင္ပါတယ္) အဲဒီလူ ေျပာတာနဲ႔ပဲ ေနာက္ပိတ္ဆံုး သိမ္း သြားတယ္ ဆိုပါေတာ့။ သိမ္းသြားျပီး သံဃာ့ မဟာ နာယကအဖြဲ႔ကို အပ္လိုက္ပါတယ္။

ဆရာေတာ္ဘုရားအေနနဲ႔ ပီနန္ေက်ာင္း၊ စင္ကာပူေက်ာင္း အပါအ၀င္ ႏိုင္ငံအေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းေတြ တည္ေဆာက္ခဲ့သလို သာသနာျပဳလုပ္ငန္းေတြကိုလည္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ခဲ့တယ္လို႔ ၾကားသိရပါတယ္ ဘုရာ့။ အဲဒီ သာသနာျပဳလုပ္ငန္းေတြရဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို မိန္႔ၾကားေပးေစလိုပါတယ္ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းတေက်ာင္း ျဖစ္ေအာင္ ထူေထာင္ရတယ္ဆိုတာ အင္မတန္ ခဲယဥ္းပါတယ္။ ခင္ဗ်ားတို႔လည္း ႏိုင္ငံျခားမွာ ေနတဲ့သူေတြပဲ။ သိမွာေပါ့။ အဲဒီလို ေက်ာင္းတေက်ာင္း ျဖစ္ေအာင္ ထူေထာင္ရတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြထဲက အထူးသျဖင့္ စင္ကာပူေက်ာင္း အေၾကာင္း ေျပာျပပါမယ္။

စင္ကာပူေက်ာင္း စ တည္မယ္ဆိုေတာ့ ဘုန္းၾကီးတို႔မွာ ေငြ မရွိဘူး။ ဘုရားၾကီးကေတာ့ ရွိတယ္။ အဲဒီ ေနရာေဟာင္းကို စင္ကာပူအစိုးရက တရားမ၀င္ဘူး ဆိုျပီး သိမ္းမယ္ဆိုေတာ့ ဘုန္းၾကီးကို အပ္တယ္ ဆိုပါေတာ့။ အဲဒီအခါမွာ ေက်ာင္း ေဆာက္မယ္ ဆိုျပီးေတာ့ တ႐ုပ္ေတြေရာ၊ ျမန္မာေတြေရာ အဖြဲ႔ ဖြဲ႔ျပီး အလွဴခံတဲ့အခါ စင္ကာပူေငြ ၆ သန္း ရပါတယ္။

ဒီကေန႔မွာ တေၾကာင္းထဲနဲ႔ ေျပာမယ္ဆိုရင္ေတာ့ စင္ကာပူေက်ာင္းဟာ အင္မတန္ တင့္ေတာင့္တင့္တယ္ ျဖစ္ပါတယ္။ အခက္အခဲေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လို ေတြ႔ရသလဲဆိုေတာ့ အဲဒီအထဲမွာ အမ်ားနဲ႔ လုပ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ လူေတြဟာ အကုန္လံုး အတူတူ တစိတ္ထဲ ရွိၾကတာ မဟုတ္ဘူး။ အဲဒီအထဲမွာ ဟိုလုပ္ ဒီလုပ္ လူေတြလည္း ပါ တာပဲ။ အဲဒီအထဲက စင္ကာပူ အေတြ႔အၾကံဳကို ေျပာမယ္ဆိုရင္ အဲဒီအထဲမွာ လာဘ္စားတဲ့သူတဦး ပါတယ္။ သူက ဗမာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူက စင္ကာပူႏိုင္ငံသား ပါ။ သူက လာဘ္စားတဲ့အခါ သြားတိုင္တဲ့အခါက်ေတာ့ စီ အိုင္ ဒီ လို႔ ေခၚတဲ့ အစိုးရ စစ္ေဆးေရးဌာနကို ေရာက္တာေတြလည္း ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလူကလည္း ဟုတ္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ သူကလည္း ေနာက္က်ေတာ့ တတ္ႏိုင္သေလာက္ ျပန္ျပီးေတာ့ ေပးပါတယ္။ သူက မတတ္သာလို႔ လုပ္တာပါ လို႔ ေျပာပါတယ္။ ေနာက္ - တေသာင္းေလာက္ကေတာ့ ဘုန္းၾကီးတို႔ ေကာ္မတီ၀င္ေတြ စုျပီးေတာ့ ေပးလိုက္တဲ့အခါ စီ အိုင္ ဒီ ဌာနက စစ္ေပမယ့္လည္း ဘာမွ မေတြ႔တဲ့အခါက် ဘာမွ မျဖစ္ပါဘူး။ ေနာက္က်ေတာ့ အဲဒီ စင္ကာပူေက်ာင္းၾကီး ျဖစ္သြားတာပါ။

ဒီလို အခက္အခဲေတြ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ တိုရန္တို (ကေနဒါ) မွာ ေက်ာင္းသြား တည္ တုန္းကလည္း ဒီလိုပါပဲ။ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ေလာက္တုန္းက လုပ္တာကိုး။ တိုရန္တိုမွာ ဗမာလည္း အင္မတန္ နည္းပါတယ္။ တခ်ိဳ႔ကလည္း ဒီမွာ ဗမာ သိပ္ နည္းတဲ့ အခါက်ေတာ့ အႏွစ္တရာလည္း ျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ေျပာၾကတယ္။ ျဖစ္တာ မျဖစ္တာ ကိစၥမရွိဘူး၊ ဘုန္းၾကီး ျဖစ္ေအာင္ လုပ္မယ္ ဆိုျပီး ေတာ့ ဘုန္းၾကီး Apartment မွာ ေနျပီး ၀ါဆိုပါတယ္။

တိုရန္တို တ႐ုပ္တန္း မွာပါ။ အဲဒီမွာ ဒါယိကာ ဒါယိကာမေတြကို ေဟာ ေျပာ ျပီးေတာ့ အဲဒီလို လုပ္ရပါတယ္။ ထိုနည္း၄င္း ပါပဲ။ ဘယ္ေနရာ ေရာက္ေရာက္ စိတ္ဓါတ္ မက် စိတ္ဓါတ္ မပ်က္ပဲနဲ႔ - နယူးဇီလန္ ေရာက္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ၊ ၾသစေတလ်ေရာက္လဲ ဒီအတိုင္း ပါပဲ၊ အင္မတန္ ခဲရာခဲဆစ္နဲ႔ လုပ္ရပါတယ္။

ၾသစေတလ်မွ လုပ္တုန္းကဆိုရင္ တကာၾကီးတို႔လိုပဲ က်ဳပ္လည္း ေက်ာင္းတကာ ပဲ ဆိုျပီး ၾသစေတလ် ေငြ ႏွစ္ေသာင္း လွဴမယ္ ဆိုျပီးလုပ္ရပါတယ္။ လူေတြက ေရာက္ခါစဆိုေတာ့ သိတ္ျပီးေတာ့လဲ မထည့္ႏိုင္ၾကပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေနမယ့္ ဘုန္းၾကီးကေတာ့ ေဒါက္တာ ဦးဇာဂရဆိုတာ အိႏၵိယမွာ ကထိက လုပ္ေနတဲ့ ဘုန္းၾကီး ပဲ။ က်ဳပ္တို႔ကေတာ့ ေက်ာင္းတကာပဲ ဆိုျပီး တကာအေနနဲ႔ ေျပာျပီး လုပ္ခဲ့ရတာလည္း ရွိပါတယ္။

အဲဒီလိုေတြ အမ်ားၾကီး အေတြ႔အၾကံဳေတြနဲ႔ လုပ္ရပါတယ္။ ေက်ာင္းတေက်ာင္းဆိုတာ ခင္ဗ်ားတို႔ သိတဲ့အတိုင္းပဲ မလြယ္ပါဘူး။ အခုေတာ့ အင္မတန္ အပင္ပန္းခံျပီး လုပ္တာပါလားဆိုျပီး အမ်ားက ေက်းဇူးတင္ၾကပါတယ္။ အေမရိကားကို ေရာက္လာေတာ့ တပည့္ေတြကလည္း ေျပာပါတယ္။ ဒို႔ ေက်ာင္းတေက်ာင္း ျဖစ္ေအာင္ မနည္း လုပ္ရတာ ဆရာေတာ္ဘုရားက ေက်ာင္းေတြ ႏိုင္ငံတကာမွာ သြားျပီး လုပ္တာမ်ား ဘယ္လိုမ်ား လုပ္ပါလိမ့္ ဆိုျပီး ေျပာၾကပါတယ္။

အခက္အခဲေတြ ေတြ႔ပင္ေတြ႔ျငား ဘုန္းၾကီးက သာသနာကို လွဴျပီးေတာ့ သာသနာအတြက္ လုပ္ေတာ့ ဘယ္လို အခက္အခဲေတြ႔ေတြ႔ စိတ္ထဲ မွာ သည္းခံႏိုင္တယ္ေပါ့ေလ။ တိုတို ေျပာရရင္ သည္းခံလို႔ ေအာင္ျမင္တာ။

ဒါေၾကာင့္ ဘုန္းၾကီးတို႔က ဘာ့ေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္သလဲဆိုတာကို ေျပာၾကတဲ့အခါ Success ဆိုတာ ေအာင္ျမင္ျခင္း ဆိုတဲ့ အဂၤလိပ္စကားေလ။ Dictionary မွာ ေရးထားတယ္ - success ဆိုတာကို fulfillment of the wishes လို႔ ေရးထားတယ္။

ဆႏၵျပည့္၀သြားတာကို ေအာင္ျမင္မွဳ ဆိုျပီးေတာ့ ေရးထားတယ္။ ဘုန္းၾကီးက အဲဒီ အဓိပၸါယ္က သိတ္မေကာင္းဘူးကြာ ဆိုျပီးေတာ့ ငါ ေတြ႔တဲ့ အေတြ႔အၾကံဳက အဲဒီလို မဟုတ္ဘူး လို႔။ success means to overcome many progress, many difficulties ဆိုျပီး တရားေဟာတဲ့အခါ အဂၤလိပ္လို ေျပာေတာ့ လူေတြက သေဘာက် ၾကတယ္။ ငါ့ ဘာသာျပန္မွဳက ေအာက္စဖို႔ အဘိဓာန္လိုမ်ိဳး မဟုတ္ဘူးလို႔။ ဆိုေတာ့ ဒုကၡေတြေျမာက္မ်ားစြာ၊ ျပႆနာေတြ ေျမာက္မ်ားစြာ ေက်ာ္လြန္သြားတာကို ေအာင္ျမင္တယ္လို႔ ဘုန္းၾကီးက ဘာသာျပန္လိုက္တာေပါ့ ေလ။

ဆရာေတာ္ဘုရားအေနနဲ႔ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္အဖြဲ႔ကို ႏိုင္ငံတကာမွာ ဖြဲ႔စည္းသြားမယ္လို႔ သိရပါတယ္ ဘုရာ့။ အခုလို International Level လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ားအေနနဲ႔ လိုအပ္ခ်က္မ်ား ရွိေနႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ ေတြးေတာမွဳေတြလည္း ရွိေနပါတယ္ဘုရာ့။ ဒီအေၾကာင္းေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ အဖြဲ႔ကို ဘယ္လို ဖြဲ႔စည္း ေဆာင္ရြက္မယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္းေတြကို မိန္႔ၾကား ေပးေစလိုပါတယ္ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးတို႔က အခုနက ေျပာတဲ့ သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ - အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ျမန္မာရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ (Sasana Moli - International Burmese Monks Organization) ဆိုျပီး ဖြဲ႔ေတာ့ အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ဆိုတာက ႒ာနခ်ဳပ္ အဖြဲ႔။ အဲဒီလို အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံၾကီးတႏိုင္ငံ ျဖစ္တဲ့ အေမရိကားမွာ ထားတာက ေကာင္းမယ္။ အေမရိကားမွာလည္း နယူးေယာက္မွာ ထားမယ္။

နယူးေယာက္ဆိုတာက ကုလသမဂၢတို႔လို အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အစိုးရေတြနဲ႔ ဆက္ႏြယ္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္း ရွိတဲ့အတြက္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အစိုးရေတြနဲ႔ အလြယ္တကူ ဆက္သြယ္ ႏိုင္မယ္။ ေနာက္ျပီး အျပည္ျပည္နဲ႔ဆိုင္တဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြကလည္း ရွိတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဒီေနရာက ဘူမိနက္သံ မွန္တဲ့ေနရာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႒ာနခ်ဳပ္ကို ဒီေနရာမွာ ထားမယ္။

အဲဒီလို ႒ာနခ်ဳပ္ကို ထားေပမယ့္လည္း အရွင္ဘုရားတို႔အေနနဲ႔ အေမရိကားမွာ အေမရိကားနဲ႔ဆိုင္တဲ့အဖြဲ႔ ထပ္ဖြဲ႔ရမယ္။ အေမရိကားအေရွ႔ျခမ္း၊ အေနာက္ျခမ္း ဆိုပါစို႔။ သေဘာက ႒ာနခ်ဳပ္ဆိုတာက Federal ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔ ျဖစ္သြားျပီး သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေတြအလုိက္ ဖြဲ႔စည္းတာက သက္ဆိုင္ရာ State ေတြ ျဖစ္သြားမယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာအဖြဲ႔ေတြက State Government ပံုစံမ်ိဳး ျဖစ္သြားမယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ဖြဲ႔စည္းတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးေပါ့။

အဲဒီလို ဖြဲ႔စည္းလိုက္တဲ့အခါ သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႔ေတြအတြက္ Training ဆိုတာမ်ိဳး လိုလာမယ္။ အဲဒီလို လိုအပ္လာရင္ အခါအားေလွ်ာ္စြာသင္တန္းေတြ ေပးမယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔ ႏိုင္ငံျခားမွာ သာသနာျပဳတဲ့အခါက် Missionary School ဆိုတာမ်ိဳးေတြ ရွိတယ္။ အဲဒါေတြ တက္ခိုင္းမယ္၊ ဘုန္းၾကီးကိုယ္တိုင္လည္း တတ္ႏိုင္သေရြ႔ ဘုန္းၾကီးရဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြကို ေျပာေပးမယ္။ အဲဒီမ်ိဳးေတြ လုပ္သြားဖို႔ ရွိပါတယ္။

အဲဒီလို လုပ္သြားတဲ့အခါမယ္ အေမရိကားမွာ ရွိတဲ့ အဖြဲ႔က အေမရိကားအဖြဲ႔ရဲ့ ဖြဲ႔စည္းပံုကို ေရးဆြဲ၊ အဲဒီ ဥပေဒအတိုင္း လုပ္လို႔ အဲဒီလို ေျပာပါတယ္။

ဘုန္းၾကီးတို႔ ဗမာေတြမွာ ဘာလဲဆိုေတာ့ တခါတေလမွာ ခင္မင္မွဳနဲ႔လည္း လုပ္ၾကတယ္။ အဲဒီအတြက္ ဒုကၡေရာက္ၾကတယ္။ ဒီေတာ့ ဥပေဒ အတိုင္း လုပ္ရမယ္လို႔ သံဃာေတြကို သေဘာေပါက္ေအာင္ ေျပာထားေတာ့ အားလံုးက သေဘာေပါက္ၾကပါတယ္။ အခုကာလက အစျပဳဖြဲ႔စည္းတဲ့ကာလဆိုေတာ့ ဘုန္းၾကီးက သူတို႔ကို ေျပာပါတယ္။ Main Structure ကို ခိုင္ေအာင္ လုပ္ပါ။ ခ်ဲ့တယ္ဆိုတာက လြယ္လြယ္ေလးပါ လို႔။ အားလံုး သီရိလကၤာတို႔၊ အိႏၵိယတို႔ ၾသစေတလ်တို႔မွာ ဘုန္းၾကီးရဲ့ တပည့္ ဒါယိကာ ဒါယိကာမေတြ ရွိတယ္။ သူတို႔က လုပ္ခ်င္တယ္လို႔ ေျပာတယ္။ ဒီေတာ့ ဒါေတြကို တေျဖးေျဖး လုပ္သြားမယ္။ ေစာေစာက ေျပာခဲ့တဲ့ စနစ္နဲ႔ သြားမယ္။

အဲဒီစနစ္နဲ႔ သြားမယ္ဆိုတဲ့အခါက်ေတာ့ ျမန္မာရဟန္းေတာ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အဖြဲ႔ ႏွစ္ ဖြဲ႔ ျဖစ္တယ္ဆိုတာက မျဖစ္ႏိုင္ဘူး။ ျပည္တြင္းက အဖြဲ႔က National အဖြဲ႔ ျဖစ္သြားျပီး ျပည္ပက International အဖြဲ႔ ျဖစ္သြားျပီ။ အဲဒီေတာ့ကာ သာသနာေရး၀န္ၾကီးလို႔ ေခၚတဲ့ စစ္ဗုိလ္သာ ဒါေတြကို နားလည္ရင္ ဘုန္းၾကီးတို႔က ပိုေတာင္ ၀မ္းသာရမွာပါ။ စင္ျပိဳင္ မဟုတ္ဘူး။ ဒို႔ ဗမာေတြဟာ အင္မတန္ မ်က္ေစ့ က်ဥ္းေနတာ။ အဲဒါကို က်ယ္ေအာင္ ခ်ဲ့ေပးတယ္ဆိုတာကို သိျပီး သူတို႔ကေတာင္ အားေပးရမွာ။

အခု ဘုန္းဘုန္းတို႔ အဖြဲ႔က သာသနာကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔၊ သံဃာေတာ္ေတြကို ကာကြယ္ ေစာင့္ေရွာက္ဖို႔၊ ေနာက္ျပီးေတာ့ ကမၻာ့အဖြဲ႔အစည္းေတြနဲ႔ ဆက္သြယ္ျပီး လုပ္ငန္းေတြ ေဆာင္ရြက္ဖို႔ ဖြဲ႔စည္းလိုက္ေပမယ့္ အခ်ိဳ႔ကက်ေတာ့ ျပည္ပမွာ ဖြဲ႔လိုက္တဲ့အဖြဲ႔ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔မ်ား ဆက္ႏြယ္မလားဆိုတဲ့ သေဘာနဲ႔ ေျပာၾကတာေတြလည္း ရွိပါတယ္ ဘုရာ့။ အခုလို ေတြးျမင္မွဳေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ဘုန္းဘုန္းရဲ့ အျမင္ကို သိပါရေစ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးတို႔ လြန္ခဲ့တဲ့ တနဂၤေႏြေန႔ (ႏို၀င္ဘာ ၁၀ ရက္ေန႔) က ၾသ၀ါဒခံယူပြဲဆိုျပီးေတာ့ လုပ္ပါတယ္။ လုပ္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဘုန္းၾကီးက ေျပာပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔က ျမတ္စြာဘုရားရဲ့တရားေတာ္အရ ဖြဲ႔စည္းတာ။ ျမတ္စြာဘုရားရဲ့ တရားေတာ္မွာ ရွိတယ္။ အဲဒါက ဘာလဲ ဆိုေတာ့ ရဟန္းေတာ္မ်ားအဖြဲ႔၊ ေနာက္ျပီးေတာ့ ရဟန္းေတာ္မ်ားကို အေထာက္အပံ့ျပဳမယ့္ ဥပသကာအဖြဲ႔။ ဘုန္းၾကီးက ဒါပဲ ဖြဲ႔သြားမယ္။

ဘုန္းၾကီးတို႔အဖြဲ႔က ဘာအဖြဲ႔လို႔ ေခၚမလဲဆိုေတာ ရဟန္းေတာ္မ်ား အဖြဲ႔။့ ျပည္တြင္း ျပည္ပမွာ သာသနာေတာ္ၾကီးကို စည္ကားသည္ထက္ စည္ကားေအာင္၊ ျပည္တြင္းမွာ သိတ္ျပီး စည္ကားရင္လည္း စည္ကားသထက္ စည္ကားေအာင္ ေပါ့။ သာသနာေတာ္ၾကီးက ပ်က္စီးမယ့္ အရိပ္အေယာင္ ျမင္ရင္လည္း ကာကြယ္ သြားမွာေပါ့။ ျပည္တြင္းမွာ သူတို႔ အခုလို ၀ါဒျဖန္႔ေနတာမဟုတ္ဘဲ သာသနာေတာ္ကို တကယ္တိုးတက္ေအာင္ လုပ္တယ္ဆိုရင္လည္း တိုးတက္သည္ထက္ တိုးတက္ေအာင္ သြား အားေပးမွာေပါ့။

အဲဒီေတာ့ သံဃာ့ မဟာနာယက အဖြဲ႔ဆိုတာက National အဖြဲ႔ ျဖစ္သြားျပီ။ ျပည္တြင္းက သံဃာ့အဖြဲ႔ ျဖစ္သြားျပီ။ သူတို႔က ဘုန္းၾကီးတို႔ဆီကနည္းေတြ ယူရမယ္။ ႏိုင္ငံျခားမွာ သာသနာကို ဘယ္လို ျပဳမလဲ။ ျပည္တြင္းထဲက အဖြဲ႔ေလး ေသးေသးေလးဆိုေပမယ့္ သူတို႔မွာလည္း အခက္အခဲေတြ ရွိမယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔ကလည္း အဲဒီလို အခက္အခဲေတြကို ဘယ္လို ကူညီရမလဲ ဆိုတာေတြ ရွိမယ္။ အဲဒီလို အျပဳသေဘာနဲ႔ သြားၾကမယ္၊ အညမည သေဘာနဲ႔ သြားၾကမယ္။

ျပည္တြင္းက သံဃာေတာ္ေတြ၊ သာသနာေရး၀န္ၾကီး႒ာနဆိုတဲ့ သာသနာနဲ႔ ဆိုင္တဲ့ အဖြဲ႔ေတြက တကယ္ သိမယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ ဘယ္လို လုပ္ျပီး စင္ျပိဳင္ ျဖစ္မလဲ။ စင္ျပိဳင္ဆိုတာ သေဘာ မေပါက္လို႔ ေျပာတာပါ။

ဒို႔ ဆရာေတာ္ၾကီးေတြက အသက္အရြယ္ၾကီးမွ ရည္ရြယ္ခ်က္ ၾကီးၾကီးမားမားနဲ႔ အခုလို လုပ္လိုက္တာဟာျဖင့္ ဒို႔ အင္မတန္ ၀မ္းေျမာက္ဖို႔ ေကာင္းတယ္။ ဒီလို သိရမွာ။ အဲဒီလို ၀မ္းေျမာက္ဖို႔ ေကာင္းတာကို ၀မ္းနည္းတယ္ဆိုေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ စဥ္းသာ စဥ္းစားၾကည့္ေပေတာ့။ သူတို႔စိတ္မွာ ေကာင္းတဲ့စိတ္ မရွိဘူးဆိုတာ ေဖာ္ျပေနသလို ျဖစ္မေနဘူးလား။

ေနာက္ျပီးေတာ့ ေျပာၾကတယ္၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား ျဖစ္မေနဘူးလား ဆိုျပီးေတာ့။ အဲဒီလို ျဖစ္မွာစိုးလို႔ ခင္ဗ်ားတို႔ ႏုိင္ငံေရးအရ ဘာအဖြဲ႔အစည္းေတြပဲ ဖြဲ႔ ဖြဲ႔၊ ဘုန္းၾကီးတို႔က အားလံုးကို ဒါယိကာ၊ ဒါယိကာမ ပဲ။ ဥပသကာအဖြဲ႔ လို႔ ဖြဲ႔။ ရတနာသံုးပါးကို ဆည္းကပ္တဲ့ သူေတြပဲ။

ဘုန္းၾကီးက ဥပမာတခု ေျပာျပတယ္။ ေရလုပ္သားလည္း ရွိမွာပဲ။ လယ္သမားလည္း ရွိမွာပဲ။ အလုပ္သမားလည္း ရွိမွာပဲ။ ေစ်းသည္လည္း ရွိမွာပဲ။ ဘယ္လိုပဲ ရွိရွိ ေက်ာင္းကို လာလို႔ရွိရင္ အားလံုးဟာ ဒါယိကာ ဒါယိကာမ ပဲ လို႔။

ခင္ဗ်ားတို႔က ခင္ဗ်ားတို႔ ၾကိဳက္ရာ ႏိုင္ငံေရး လုပ္ၾက။ ဘုန္းၾကီးတို႔က ဘာမွလည္း ၀င္ မစြက္ဖက္ဘူး။ အေကာင္းအဆိုး ဆိုတာလည္း မေျပာဘူး။ သို႔ေသာ္ ဒါယိကာ ဒါယိကာမ အေနနဲ႔ ခင္ဗ်ားတို႔ အကူအညီ လိုရင္ ဘုန္းၾကီးတို႔က တတ္ႏိုင္သေရြ႔ ေျပာမယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔ အကူအညီလိုခ်င္ရင္လည္း ခင္ဗ်ားတို႔က ေပးၾက။ According to the Buddhism ဗုဒၶဘာသာရဲ့သေဘာအတိုင္း ဖြဲ႔သြားတာ။

တခ်ိဳ႔က ေျပာတယ္။ ဆရာေတာ္ၾကီးေတြက ဒီလို ဖြဲ႔ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးလား ဟဲ့၊ ဘာလား ဟဲ့၊ အဲဒီလို ေျပာတယ္။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ သာသနာေရး ဆိုတာကို ဘုန္းၾကီးက ေျပာျပပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ ဘာလဲ၊ ႏိုင္ငံ့ေရးရာ။ ႏိုင္ငံတခု မေကာင္းဘဲနဲ႔ သာသနာဆိုတာ ဘယ္လိုလုပ္ ေကာင္းမလဲ။ ႏိုင္ငံဆိုတာ ႒ာန။ အိမ္ လိုပဲ လို႔။ သာသနာဆိုတာ အဲဒီအိမ္ေပၚမွာ တက္ေနတဲ့ လူ လိုပဲ။ အိမ္ၾကီးကမွ ယိုယြင္း ပ်က္စီးျပီး ေန မျဖစ္ေအာင္ ဟိုေနရာ အေပါက္ေတြ၊ ဒီေနရာ အေပါက္ေတြ ျဖစ္ေနရင္ အဲဒီအိမ္မွာ ေနတဲ့သူက ဘယ္လိုလုပ္ လမ္းေလွ်ာက္ မလဲ၊ ေနမွာလဲ။

အဲဒီေတာ့ သာသနာေရးနဲ႔ ႏိုင္ငံေရးလို႔ ေျပာေနၾကျပီး မလုပ္သင့္ဘူးနဲ႔ ေျပာေနၾကတဲ့သူေတြဟာ သာသနာဆိုတာလည္း ဘာမွန္းမသိဘူး၊ ႏိုင္ငံဆိုတာလည္း ဘာမွန္းမသိဘူး၊ ဘာမွန္း မသိပဲ ေျပာေနၾကတာ။ အဲဒီေတာ့ ဘုန္းၾကီးက ေျပာတယ္။ အဲဒါေတြကို လိုက္ျပီး မေနၾကနဲ႔။ ခင္ဗ်ားတို႔ အဲဒါေတြကို လိုက္နာေနလို႔ရွိရင္ေတာ့ အခုလိုပဲ ျဖစ္ေနမွာပဲ လို႔ တိုတိုပဲ ေျပာလိုက္ပါတယ္။

အခုအခ်ိန္ ဗုဒၶသာသနာ ႏွစ္ ၂၅၀၀ ေက်ာ္ကာလမွာ အခုလိုမ်ိဳး သံဃာေတာ္ေတြကို ဖမ္းတယ္ ဆီးတယ္ ရိုက္တယ္ ႏွက္တယ္ ေထာင္ခ်တယ္ ဆိုတာေတြဟာ သာသနာ ထြန္းကားပါတယ္ဆိုတဲ့ ျမန္မာျပည္မွာ ျဖစ္ေပၚခဲ့တဲ့အခါက်ေတာ့ ဘယ္လို အေၾကာင္းရင္းေၾကာင့္ အခုလို ျဖစ္သြားရတာလဲဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဆရာေတာ္ဘုရားရဲ့ အျမင္ကို သိပါရေစ ဘုရာ့။

ဘုန္းၾကီးအျမင္ကို ေျပာရမယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ အကယ္၍ အုပ္ခ်ဳပ္သူက သာသနာျပဳအစိုးရ၊ သာသနာကို ၾကည္ညိဳေလးစားတဲ့ အစိုးရဆိုရင္ အဲဒီလို ျဖစ္မွာမဟုတ္ဘူး လို႔ ထင္တယ္။ အဲဒီလိုဆိုေတာ့ တစ္နံပါတ္ - အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူ အေပၚမွာ မူတည္တယ္လို႔ ထင္တယ္။

ဘာလို႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့သူ အေပၚမွာ မူတည္သလဲ ဆိုလို႔ရွိရင္ သူတို႔က ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့ သံဃာ့ မဟာနာယက အဖြဲ႔အစည္းကို ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ က်ေတာ့ အဲဒီလို အဖြဲ႔အစည္းမ်ိဳး ျမန္မာျပည္မွာ တခါမွ မရွိခဲ့ဘူး။ ျမန္မာ့ရာဇ၀င္မွာ တခါမွ မရွိခဲ့ဖူးဘူး။ ဘာ့ေၾကာင့္ သူတို႔က ဖြဲ႔စည္းထားသလဲ ဆိုလို႔ ရွိရင္ သူတုိ႔ လိုတာကို ရေအာင္ ဖြဲ႔စည္းထားတာကိုး။

တကယ္ ေျပာရရင္ သံဃာ့မဟာနာယကဆိုတဲ့ ဆရာေတာ္ေတြက သာသနာေရးကိစၥက္ို သူတို႔ေတြက စီမံကိန္းနဲ႔ လုပ္ရမွာ။ ဘုန္းၾကီးက တခါတေလ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီ သံဃာ့မဟာနာယကထဲမွာ ဘုန္းၾကီးရဲ့မိတ္ေဆြေတြ သူငယ္ခ်င္းေတြ ပါ ပါတယ္။ ဘုန္းၾကီး ဗမာျပည္ သြားတဲ့အခါ သူတို႔ကလည္း ေတြ႔ခ်င္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။ အဲဒီလို ေျပာတဲ့အခါ ဘုန္းၾကီးက ေျပာပါတယ္။ ဘုန္းၾကီးကလည္း ေတြ႔ခ်င္ ပါတယ္ လို႔။ သို႔ေသာ္လည္း တပည့္ေတာ္ အရွင္ဘုရားတို႔ဆီကို မလာခ်င္တာ ရွိတယ္ လို႔။ တပည့္ေတာ္ ေမးတာ အရွင္ဘုရားတို႔ ေျဖႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး လို႔။

အရွင္ဘုရားတို႔ သံဃာ့မဟာနာယက အဖြဲ႔ လုပ္ျပီးေတာ့ တပည့္ေတာ္ ေမးမယ္ လို႔။ သာသနာ တိုးတက္သလား က်ဆင္းသလားဆိုရင္ အရွင္ဘုရားတို႔ ဘယ့္ႏွယ္လုပ္ ေျပာမလဲ လို႔။ ေျပာႏိုင္မွာလဲ မဟုတ္ဘူးေလ။ တိုးတက္ပါတယ္ ဆိုလို႔ရွိရင္ တိုးတက္သည္ထက္ တိုးတက္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ၊ ဘာ စီမံကိန္းရွိသလဲ။ က်ဆင္းရင္လည္း ကိုယ့္အျပစ္ရယ္လို႔ မဟုတ္ဘူးေလ။ အေျခအေနက က်ဆင္းတာကိုး၊ အဲဒီလို က်ဆင္းတာကို တိုးတက္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္မလဲ လို႔။ တပည့္ေတာ္ အဲဒီလို ေမးရင္ အရွင္ဘုရားတို႔ ဘယ္လိုလုပ္ ေျပာမလဲ ဆိုျပီးေတာ့။

သံဃာ့မဟာနာယက အဖြဲ႔ဆိုတာကလည္း ငါးဦးေကာ္မတီလို အေပၚက အမိန္႔ခ်ေပးတာကို လုပ္ေနရတဲ့ အဖြဲ႔ပဲ။ ကမၻာေအးမွာ ေနတဲ့ ဆရာေတာ္ေတြက အဲဒီလို ျဖစ္ေတာ့ ဟိုး ေတာရြာေလးေတြမွာေနတဲ့ သံဃာေတာ္ေတြ အေျခအေနက ေျပာစရာကို မရွိေတာ့ဘူး။

အဖြဲ႔အစည္း ပံုစံကကို သာသနာေတာ္ကို ျပန္႔ပြားဖိ္ု႔ ဖြဲ႔စည္းထားတာ မဟုတ္ဘူး။ (စစ္တပ္က) အသံုးခ်ဖို႔ ဖြဲ႔စည္းထားတဲ့အတြက္ ဖြဲ႔စည္း ထားတာ။ အဲဒီလို ေျပာတာေတြကို ဆရာေတာ္က သက္သက္ မွိဳခ်ိဳးမွ်စ္ခ်ိဳး ေျပာတာလားလို႔ ေျပာတာလားလို႔ ဆုိၾကရင္ ေဟာ ဒီကေန႔ ေပၚလာျပီ။

ဒီလူေတြလည္း ေက်ာင္းေတြ ေဆာက္ၾကတာပဲ။ မဟာသႏၱိသုခေက်ာင္း ေဆာက္တယ္ဆိုတုန္းက ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခင္ညြန္႔တို႔ အင္တိုက္အားတိုက္ ပါျပီး ေငြေတြ ဘာေတြ ရရွိေရး လုပ္တာပဲ။ သေဘာက။ သူတို႔လည္း ဘုရားေတြ တည္ ေက်ာင္းေတြ ေဆာက္ေနၾကတာပဲ။ ခင္ဗ်ားတို႔လည္း အၾကားပဲ မဟုတ္လား။ သူတို႔လည္း တတ္ႏိုင္သေရြ႔ လုပ္ေနၾကတာပဲ။

ဘုရားတည္ ေက်ာင္းေဆာက္တဲ့ သူ ဟာ ဘုန္းၾကီးကို သတ္တယ္ဆိုလို႔ရွိရင္ ခင္ဗ်ား ဘယ္လိုလုပ္ ေတြးမလဲ။ ေတြးစရာကို ဘုန္းၾကီး ေျပာျပတာပါ။ သာသနာကို တကယ္ ၾကည္ညိဳတဲ့သူဆိုရင္ သတ္ဖို႔ဆိုတာက ေ၀းေရာ။ ဘုန္းၾကီးေတြကို အစစ္ေတြ ေျပာတယ္၊ အတုေတြ ေျပာတယ္။ ဘုန္းၾကီက်ေတာ့ အစစ္ေတြ အတုေတြ ေျပာတယ္။ သူတို႔ အစိုးရက်ေတာ့ မင္းတို႔ကေရာ အတုလား အစစ္လား ဆိုရင္ သူတို႔ ဘယ္လိုလုပ္ ေျပာမလဲ။ဟုတ္တယ္ မဟုတ္လား။ သူတို႔ဘက္က်ေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ ျပန္ မၾကည့္ဘူး ေလ။

သံဃာေတြ ဆႏၵျပတာတယ္ဆိုတာက သံဃာေတြက လက္နက္မဲ့။ ဘာမွ ပါတာ မဟုတ္ဘူး။ စီးပြားေရး မေျပလည္တာေတြ၊ ေလာင္စာဆီ ေစ်း ျပန္ ခ် ေပးဘို႔ ေတာင္းတာပဲ။ ေတာင္းတာကို ေျပလည္ေအာင္ လုပ္ေပးလိုက္ရင္ သူတို႔ ေက်နပ္သြားမွာေပါ့။ အဲဒီလို လက္နက္မဲ့သူကို ေသနတ္ၾကီးနဲ႔ ပစ္လို႔ ဒီကေန႔ တကမၻာလံုးက ရင္ထုမနာျဖစ္ေနၾကတာ။

ဗမာေတြ၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ေတြ မေျပာနဲ႔၊ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ မဟုတ္တဲ့ ခရစ္ယာန္ကေရာ၊ အစၥလာမ္ကေရာ စိတ္ထဲမွာ ခါးခါးသီးသီး ျဖစ္လာတာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက သူတို႔ကိုယ္ သူတို႔ ဘာ လုပ္တယ္ဆိုတာ မစဥ္းစားႏိုင္ဘူး။ ဘုရားတည္ ေက်ာင္းေဆာက္တဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြက သံဃာေတြကို ဒီကေန႔မွာ ေသနတ္နဲ႔ ပစ္တယ္၊ ရဲဘက္စခန္း ပို႔တယ္၊ ညွဥ္းပန္းတယ္၊ မေသမရွင္ မီးသျဂႎဳဟ္ ပစ္တယ္ဆိုတာ အဲဒါေတြက ကမၻာ့သတင္းေတြ၊ ႐ုပ္ျမင္သံၾကားေတြ၊ အင္တာနက္စာမ်က္ႏွာေတြမွာ အကုန္လံုး ျမင္ေနရတာ။ အဲဒါကို ဘယ္လိုလုပ္ ဖံုးကြယ္မွာလဲ။ အဲဒီေတာ့ က်ဳပ္က ဘယ္လိုလုပ္ နားလည္ရမွာလဲ။

ဒီလူေတြက နဂိုကတည္းက သံဃာ့အဖြဲ႔အစည္းေတြ ဖြဲ႔စည္းထားတယ္ဆိုတာ သူတို႔ရဲ့ မတရားမွဳေတြကို အခုလို ေဖာ္ထုတ္မွာစိုးလို႔၊ မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ေအာင္ ဖြဲ႔စည္းထားတာ။ အဲဒီလို လုပ္ထားတဲ့ၾကားက အခုလို ဆႏၵျပမွဳေတြ ျဖစ္လာေတာ့ ေဒါကန္ျပီးေတာ့ သတ္ပစ္တာေပါ့။ သာသနာကို ၾကည္ညိဳရင္ေတာ့ အဲဒါမ်ိဳးေတြ မျဖစ္ဘူး။

ခင္ဗ်ားတို႔တေတြ ၾကားခ်င္ရင္ ၾကားမယ္၊ အဲဒါေတြ မျဖစ္ခင္ကတည္းက - ပခုကၠဴအေရးအခင္း ျဖစ္ကတည္းက - ဘုန္းၾကီးက သံဃာ့ မဟာနာယက ကို ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။ အရွင္ဘုရားတို႔က ၾကည့္ျပီး လုပ္ေပးပါ၊ ဒီကိစၥက ဘာသာေရး ျဖစ္လာျပီ။ အစိုးရက ပစ္လား ခတ္လား လုပ္ရင္ ကမၻာမွာ ရွက္စရာလည္း ေကာင္းမယ္၊ ၀မ္းနည္းစရာလည္း ေကာင္းမယ္။ ဘုန္းၾကီး အဲဒီလို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

သံဃာ့မဟာနာယက အေနနဲ႔ ဘုန္းၾကီးေလးေတြ ဘက္ကိုလည္း မလိုက္နဲ႔၊ အစိုးရဘက္ကိုလည္း မလိုက္ပါနဲ႔၊ ဘုန္းၾကီး အထူး ေမတၱာ ရပ္ခံပါတယ္ ဆိုျပီးေတာ့ သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔ကို ေမတၱာရပ္ခံခဲ့ပါတယ္။ အရွင္ဘုရားတို႔ ဒီလိုမွ မလုပ္ရင္ ဒီ စစ္တပ္ ဆိုတဲ့ လူေတြက သိတ္ စဥ္းစားတဲ့ လူေတြ မဟုတ္ဘူး လို႔။ အရွင္ဘုရားတို႔အေနနဲ႔ ျဖစ္ျခင္း အေၾကာင္းကို က်က်နန ေလ့လာ သံုးသပ္ျပီးေတာ့ မိန္႔ၾကားေပးပါဆိုျပီးေတာ့ ဘုန္းၾကီး ေမတၱာရပ္ခံတယ္။

သူတို႔က မေျပာခ်င္လို႔လား၊ ေၾကာက္လို႔ မေျပာတာလားေတာ့ မသိဘူး။ ဘာမွ ေျပာသံလည္း မၾကားဘူး။ အခုေတာ့ ပစ္တဲ့ ခတ္တဲ့ အေျခအေန ေရာက္သြားတာပဲ။

အခုလို သံဃာေတာ္ေတြရဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပမွဳကို တပည့္ေတာ္တို႔ ျမင္တာကေတာ့ ဒါယိကာ ဒါယိကာမေတြ ဆင္းရဲေနတာကို မျမင္ေတြ႔ လိုတဲ့ သံဃာေတြက ဒါယိကာ ဒါယိကာမေတြရဲ့ အခက္အခဲကို ေျဖရွင္းေပးဖို႔ ေမတၱာနဲ႔ ေျပာျပ ေတာင္းဆိုတာလို႔ ျမင္ၾကပါတယ္ ဘုရာ့။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာစစ္အစိုးရကေတာ့ အခု ျဖစ္ပ်က္ခဲ့တာေတြဟာ ျပည္ပႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ျပည္ပမွာရွိတဲ့ ျမန္မာေတြက ေျမွာက္ထိုး ပင့္ေကာ္ လုပ္တဲ့အတြက္ ျဖစ္ပြားခဲ့ရတာလို႔ တလေက်ာ္ ႏွစ္လေလာက္ ဆက္တိုက္ ေျပာေနတာေတြ ရွိပါတယ္ ဘုရာ့။ အဲဒီလို စစ္အစိုးရဘက္က ေျပာဆိုေနတာေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ ဘုန္းဘုန္းရဲ့အျမင္ကို သိပါရေစ ဘုရာ့။

ဘုန္းဘုန္းရဲ့ အျမင္ကို ေျပာရရင္ - သူတို႔က တခုေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ၀မ္းလည္း နည္းပါတယ္၊ စစ္တပ္အစိုးရဲ့ ေတြးေခၚခ်က္ေတြကို ေလ။ သူတုိ႔က ထင္ေနတာက တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့အခါ ေသနတ္ရွိရင္ တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္လို႔ရေနတယ္လို႔ ထင္ေနတာကိုး။ အဲဒီလို ထင္ေနတဲ့အခါက်ေတာ့ သူတို႔ေတြပဲ ၁၉၆၂ခုႏွစ္က စျပီးေတာ့ ေသနတ္ၾကီးေတြနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္ေနတယ္။

သူတို႔ေတြ ျပန္ စဥ္းစားရမွာက ဒီေလာက္ေကာင္းတဲ့ ျပည္သူလူထုက ဘယ္ ကမၻာမွာမွ မရွိဘူး။ သူတို႔ လုပ္ခဲ့တာေတြကိုလည္း ခင္ဗ်ား ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ဦးမွ ေပါ့။ သူတို႔က သူတို႔ လုပ္ခဲ့တာကို ျပန္ မၾကည့္ဘဲနဲ႔ အျမဲတမ္း သူမ်ားရဲ့အျပစ္ပဲ ေျပာေနတယ္။

၁၉၆၂ ခုႏွစ္က စျပီးေတာ့ ျပည္သူပိုင္ သိမ္းတယ္ဆိုျပီး အကုန္ သိမ္းသြားတယ္။ ျပည္သူပိုင္ သိမ္းတယ္ဆိုတာ ရွိပါတယ္၊ ကြန္ျမဴနစ္ႏိုင္ငံ ေတြမွာ။ ဘီလီယံခ်ီျပီး ခ်မ္းသာေနတဲ့သူေတြကို လုပ္တာ။ ဘုန္းၾကီးတို႔ႏိုင္ငံက ျပည္သူပိုင္က ကြမ္းယာဆိုင္က အစ သိမ္းတာ။ ဟုတ္တယ္ မဟုတ္လား၊ ကြမ္းယာဆိုင္က စ သိမ္းတဲ့ ျပည္သူပိုင္မ်ိဳး။ အဲဒီေတာ့ ဘာ က်န္ရစ္ခဲ့လဲ။ ဘာမွ မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါလဲ ဘုန္းၾကီးတို႔ တကာ တကာမေတြ ျငိမ္ေနၾကတာပဲ။

ေနာက္တခါက်ေတာ့ သူတို႔ ထုတ္တဲ့ ပိုက္ဆံပဲ ျပန္ သိမ္းတယ္။ ပိုက္ဆံအတုေတြ ေပၚလာလို႔ ျပန္သိမ္းတယ္ ဟုတ္လား။ ဒါလည္း စဥ္းစားစရာပဲ။ အခုေတာ့ အတုေရာ အစစ္ေရာ သိမ္းလိုက္တာ တျပားမွ ျပန္ မေပးဘူး။ အဲဒါေၾကာင့္ ဆြဲၾကိဳးခ် ေသတဲ့သူက ေသ၊ အဲဒါေတြ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ (၁၉၈၇ ခုႏွစ္က ျဖစ္ပြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။)

ေနာက္တခါ ဘယ္တုံးကပဲ ေနေန၊ သူတို႔လုပ္ခ်င္တာရွိရင္ ဒီအိမ္ ဖယ္ေပးရမယ္ဆိုရင္ ဖယ္ေပးရတယ္။ ဒီလူကို ဖမ္းခ်င္တဲ့အခ်ိန္ ဖမ္းခ်င္ သလို ဖမ္းတယ္။ ဖမ္းတယ္ဆိုရင္လည္း ေျပာဆိုခြင့္ ရွိဦးမွေပါ့၊ ဘာ့ေၾကာင့္ ဖမ္းသလဲ၊ ဘာ အျပစ္ လဲ၊ ဒီလိုလည္း ေျပာဆိုခြင့္ မရွိဘူး။ စာရြက္တရြက္ ေတြ႔ရင္လည္း ေထာင္ အႏွစ္တရာ ခ် ခ်င္လည္း ခ်တယ္။ အဲဒီလို လုပ္လာတာေတြေတာ့ သူတို႔ ဘာမွ မေျပာေတာ့ဘူးလား။ လူေတြဟာ တခါထဲ ၾကိမ္မီးအံုးဆိုသလို ခံေနရတာ။

ခံေနရတဲ့အခါ က်ေတာ့ သူတို႔ ေျပာတာေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဘုန္းၾကီးက ေသေသခ်ာခ်ာ ေျပာတယ္။ စစ္သားျဖစ္ေနျပီးေတာ့ ဒီေလာက္ေတာင္ ဉာဏ္နည္းေနရင္ေတာ့ ေကာင္းမွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ မင္းတို႔လုပ္တဲ့အလုပ္ မင္းတို႔ ျပန္ ၾကည့္ လို႔ ဘုန္းၾကီး ေျပာခ်င္တာက။

ဗမာလူမ်ိဳးမို႔လို အဲဒီေလာက္ သည္းညည္းခံေနတာ၊ ဒီ့ျပင္လူမ်ိဳးဆိုရင္ ၾကာလွျပီ ျပန္ျပီးေတာ့ ေတာ္လွန္တာ။ အမွန္ကေတာ့ လူေတြက သြားစရာ လမ္း မရွိေတာ့ဘူး။ လူေတြက အေၾကာက္တရားေတြနဲ႔ ေၾကာက္ျပီးေတာ့ ေနေတာ့။ လုပ္လိုက္ ဖမ္းလိုက္၊ လုပ္လိုက္ ဖမ္းလိုက္၊ ရက္ရက္စက္စက္ လုပ္တဲ့ေနရာမွာ လူေတြကို ဘ၀တံုးေအာင္ လုပ္ေနတာ။

အဲဒါေၾကာင့္ ရဟန္းေတာ္ေတြက (သံဃာ့အဖြဲ႔အစည္းမွာပါတဲ့ သူတို႔ ခန္႔ထားတဲ့ ဘုန္းၾကီးေတြေတာ့ မပါဘူး ေပါ့) ရင္ထုမနာျဖစ္ျပီးေတာ့ တကာ တကာမေတြရဲ့ ကိုယ္စား ကိုင္း - ဒို႔ လည္း ေျပာေတာ့မွ ျဖစ္ေတာ့မယ္ ဆိုျပီးေတာ့ အခုလို ျဖစ္ၾကတာ။

ဘယ္သူကမွ လုပ္တာ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့စနစ္ မေကာင္းလို႔ ျဖစ္လာတာ ဆိုတာ အဲဒါ သေဘာေပါက္ဖို႔ လိုတယ္။ ဘုန္းၾကီး ျမင္တာကေတာ့ သူတို႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့စနစ္က နည္းနည္း ေနာေနာ လား။ ၄၅ ႏွစ္ ရွိသြားျပီ။ စနစ္က တခုမွ မေကာင္းဘူး။ အဲဒါကို လူေတြက မေကာင္းဘူး၊ ဘုန္းၾကီးေတြက ဘုန္းၾကီးအလုပ္ မလုပ္ဘူး၊ သူတို႔က ေျပာေနတယ္။ ဘုန္းၾကီး အလုပ္ မလုပ္ဘူးသာ ေျပာေနတယ္၊ စစ္သားကေရာ စစ္သား အလုပ္ လုပ္ရဲ့လား။

စစ္သားဆိုတာက တိုင္းျပည္ကို ကာကြယ္ရမယ့္ လူ။ ဗမာျပည္သူေတြက ေပးထားတဲ့ ပိုက္ဆံေတြနဲ႔ တိုင္းျပည္ ကာကြယ္ဖို႔ မလုပ္ဘဲနဲ႔ လူသတ္ ေနတယ္။ စစ္သားဆိုတာ အမွန္က တိုင္းျပည္ရဲ့ ရန္ကုိ ကာကြယ္ရမွာ။ ကမၻာအႏွံ႔က စစ္သားေတြကို ေမးၾကည့္စမ္းပါ။

ဗမာစစ္သားဆိုရင္ေတာ့ မေျပာတတ္ေတာ့ဘူး။ စစ္သားဆိုတာက အကုန္ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအထဲမွာလည္း သာသနာေတာ္ကို ၾကည္ညိဳတဲ့ စစ္သားေတြ ေျမာက္မ်ားစြာ ပါတယ္ဆိုတာ ဘုန္းၾကီးတို႔ သေဘာေပါက္ပါတယ္။ အဲဒီလူေတြက ေရွ႔တန္းမွာ မေနဘူး။ အခုနက ေျပာသလို သံဃာ့မဟာနာယကလို ျဖစ္ေနတာ။ အစိုးရအၾကိဳက္ကို လုပ္တဲ့ ဘုန္းၾကီးက လူနည္းစု ပါ၊ စစ္တပ္မွာလည္း အခုလို သတ္လား ျဖတ္လားလုပ္တဲ့သူက နည္းပါတယ္။

က်န္တဲ့လူေတြက အင္မတန္ ေကာင္းတဲ့ စစ္သားေတြပါ။ အဲဒီလူေတြက ေၾကာက္ျပီးေတာ့ မေျပာႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ေနတာ။ ေစာေစာက ေျပာသလို သံဃာ့မဟာနာယကအဖြဲ႔ ျဖစ္သလို ျဖစ္ေနတာ။ သံဃာ့နာယက ျဖစ္သလိုပဲ ေကာင္းတဲ့သူ ေတြက မေျပာႏိုင္ေတာ့ မေကာင္းတာပဲ နာမည္ထြက္တာေပါ့။

အဲဒီေတာ့ စစ္သားေတြကို ဦးစီးလုပ္သူေတြက ဒို႔ လုပ္တာေတြ မလြန္ဘူးလားလို႔ ျပန္ လည္း စဥ္းစားဦးေပါ့။ ျပန္ စဥ္းစားဖို႔ ေကာင္းတယ္လို႔ ထင္တယ္ေလ။ ဘုန္းၾကီးက ေမတၱာနဲ႔ ေျပာတာပါ။ အပုပ္ခ် ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ ေနာက္ပိတ္ဆံုး တခါတေလ ေျပာတယ္။

ေဟ့ ေသနတ္နဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္လို႔ကေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ မရဘူး။ အုပ္ခ်ဳပ္လို႔ရတယ္ဆိုရင္ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ဒီေန႔အထိ လုပ္တာပဲ။ ေသနတ္နဲ႔ သတ္ပစ္ေပါင္း မ်ားလွျပီ၊ အခုတခါမွ မဟုတ္ပဲ။ အၾကိမ္ေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာပဲ။ အဲဒီလိုသာဆို ျငိမ္ေနမွာေပါ့။ အခုလည္း သတ္ခ်င္တိုင္း သတ္၊ ေနာင္လည္း အဲဒီအတိုင္း သြားမယ္ဆိုရင္ ဒီလိုပဲ ထပ္ျဖစ္ဦးမွာပဲ။ အဲဒီလို ဘုန္းၾကီးက စစ္တပ္ကို ေျပာခ်င္တယ္။

အဲဒီေတာ့ စစ္တပ္က လူေတြက က်က်နန နားလည္ဖို႔ လိုတယ္ ဗ်၊ ဘုန္းၾကီးက သေဘာေပါက္တယ္ ေလ။ လူထုက ေျခာက္တဲ့သူ ရွိလို႔ ေၾကာက္တာလို႔။ ေျခာက္တဲ့သူက ဘာျဖစ္လို႔ ေျခာက္သလဲ။ သူ႔ ရာထူး တည္ျမဲေအာင္လို႔။ စစ္တပ္ၾကီး ဖြဲ႔မယ္ဆိုျပီးေတာ့ လုပ္ထားတယ္ေလ။ ခင္ဗ်ား မသိတာမွ မဟုတ္တာၾကီး၊ ပညာတတ္တဲ့ လူ၊ စဥ္းစားတတ္တဲ့ လူေတြက အကုန္လံုး သိတယ္။

အဲဒီလို လူမ်ိဳး မေျပာနဲ႔။ ေနာက္ဆံုး ႐ုရွား ဘာျဖစ္သလဲ။ ဆိုဗီယက္ ဘာ ျဖစ္သလဲ။ အဲဒါေတြကို သေဘာေပါက္ဖို႔ လိုတာေပါ့။ ပိုေပါ့ အစိုးရ ဘာျဖစ္သလဲ။ လူေတြ သန္းနဲ႔ခ်ီျပီး သတ္ပစ္တာ။ ေနာက္ ပိုေပါ့ ဘာျဖစ္သြားသလဲ။ (သူတို႔က ဘုန္းၾကီးရဲ့ တကာေတြပါပဲ) တရားအေနနဲ႔ ေမတၱာရပ္ခံတာပါ။ သိတ္ မလုပ္ၾကနဲ႔။ သိတ္ လုပ္လို႔ရွိရင္ ဘယ္သူမွ ခံမွာ မဟုတ္ဘူး။

ခင္ဗ်ားတို႔ဆီမွာ ရွိတဲ့လက္နက္က သူမ်ားဆီက ယူထားတဲ့ လက္နက္။ သိတ္ ၾကီးက်ယ္တယ္ ထင္ မေနနဲ႔။ ညဴးကလီးယား ပိုင္တဲ့သူေတာင္ ဘာမွ လုပ္လို႔ မရဘူး။ ဗမာျပည္က ညဴးကလီးယားဆိုတာ သူမ်ားဆီက ခိုး ၀ယ္ထားတာေတြပဲ လို႔။ လက္နက္ေတြ စြမ္းတယ္လို႔ ဒီေလာက္ၾကီးလဲ ထင္မေနနဲ႔လို႔ ဘုန္းၾကီးက ေျပာခ်င္တယ္ ေလ။

ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေျပာင္းလဲခ်င္ေနတဲ့ ျပည္တြင္း ျပည္ပက ျမန္မာေတြကို ဘုန္းဘုန္းအေနနဲ႔ ဘယ္လိုမ်ား မိန္႔မွာခ်င္ပါသလဲ ဘုရာ့။

ျပည္တြင္းမွာ ရွိတဲ့ သူေတြေရာ ျပည္ပမွာ ရွိတဲ့သူေတြေရာ သေဘာေပါက္ဖို႔ရာက အလုပ္တခု ျဖစ္လာလို႔ရွိရင္ အမွတ္တမဲ့ မေနၾကနဲ႔ လို႔။

ဗမာေတြက ထင္ေနတာက မလုပ္ မရွဳပ္ မျပဳတ္ ဆိုျပီးေတာ့ ေအး ေအး ေနရင္ ျပီးေရာလို႔ ထင္ေနတယ္။ ဒီကေန႔ ဗမာျပည္မွာ ဘာျဖစ္လို႔ အခုလို ျဖစ္သလဲဆုိေတာ့ ဗမာေတြက ေအးေအးေဆးေဆး ေနလို႔ အခုလို ျဖစ္လာတာ။ ေအးေအးေဆးေဆး ေနတယ္ဆိုတာက တာ၀န္ယူ ရမွာကို တာ၀န္ မယူတာ။

အဂၤလိပ္လို ေျပာရင္ The risk of the action နဲ႔ The risk of the in-action လို႔ ေခၚတယ္။ risk ဆိုတာ တာ၀န္တခုေပါ့ေလ။ အလုပ္တခု လုပ္တဲ့အခါမွ အလုပ္လုပ္တာလည္း တာ၀န္ရွိတယ္။ အလုပ္ မလုပ္တာလည္း တာ၀န္တခု ရွိတယ္။ မလုပ္ဘဲေနတဲ့ တာ၀န္က လုပ္တာ ေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ တာ၀န္ထက္ ပိုၾကီးတယ္ လို႔ ေျပာတယ္။

အဂၤလိပ္လို ေျပာရင္ far greater than လို႔ ေျပာတယ္။ The risk of the in-action is far greater than the risk of the action အဲဒီလို ေျပာတယ္။ ဘုန္းၾကီးတို႔ ဗမာျပည္မွာ ျဖစ္ေနတာက ေရွးက ေနခဲ့ၾကသလို ႐ိုး႐ိုးေအးေအး ေနခဲ့ၾကတယ္။ အစိုးရေတြက တရား ဓမၼနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ မင္းက်င့္တရား ၁၀ ပါးနဲ႔ အညီ အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အစိုးရေတြဆိုရင္ေတာ့ ခင္ဗ်ားတို႔ အဲဒီလို ေနတာ ဘာမွ မျဖစ္ဘူး။

သူတို႔က သူမ်ားသာ သြားျပီးေတာ့ အတုေတြ အစစ္ေတြ ေျပာေနတာ။ မင္းက်င့္တရား ၁၀ ပါးဆိုတာ ဗမာေတြ သိမွာပါ။ သူတို႔မွာ ဘယ္ႏွစ္ပါးေလာက္ ရွိသလဲဆိုတာ ေမးၾကည့္ဦးေပါ့။ အဲဒီလုိလည္း တျပားမွ သမာဓိ မရွိဘူး။ သူမ်ားပဲ အျပစ္တင္ေနတယ္။ ကိုယ့္ဖာသာကိုယ္ ျပန္ၾကည့္ရမွာ။

ဒါ့ေၾကာင့္ ျမတ္စြာဘုရားက ဗုဒၶဘာသာမွာ ေဟာထားတာ ဘယ္သူမျပဳ မိမိမွဳ တဲ့။ သူမ်ား သြား အျပစ္ မတင္နဲ႔။ ကိုယ္လုပ္တာ အသံုးမက်လို႔ ဆိုတာလည္း သိရမယ္။

ျပည္ပမွာ ရွိတဲ့ တကာေတြကလည္း ျပည္ပမွာ ေန ေနျပီးေတာ့ ဒို႔ေတာ့ ေအးေနျပီဆိုျပီးေတာ့ ဒို႔နဲ႔ ဘာမွ မဆိုင္ေတာ့ဘူး လို႔ အဲဒီလိုလည္း မေနၾကနဲ႔။ ဘုန္းၾကီး တခါတေလေတာ့ ေျပာပါတယ္။ အျမတ္ထြက္တယ္ အျမတ္ထြက္တယ္ ဆိုတာ အရင္း မဆံုးမွ လို႔။

ႏိုင္ငံျခား ေရာက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ အသင့္အတင့္ေတာ့ ေအးေအးေဆးေဆး ေနႏိုင္ၾကတာပါဘဲ။ နည္းနည္း ခ်မ္းသာတာနဲ႔ မ်ားမ်ား ခ်မ္းသာတာပါဘဲ၊ သို႔ေသာ္ လည္း ကိုယ့္ ညီအကို ေမာင္ႏွမေတြ ၾကည့္စမ္း၊ ဘယ္လို ေနရသလဲ။ မူရင္း တိုင္းျပည္ကမွ မေကာင္းဘဲနဲ႔ ကိုယ္က ဘာၾကီး ျဖစ္ေနေန ခ်မ္းသာတယ္ဆိုတာ တကယ္တမ္း ခ်မ္းသာတာ မဟုတ္ဘူးလို႔ ဘုန္းၾကီး ယူဆတယ္ ေလ။ အရင္း ဆံုးေနတယ္၊

ဒါ့ေၾကာင့္ အရင္း မဆံုးေအာင္ လုပ္ၾကပါ လို႔ ဘုန္းၾကီးက ေမတၱာရပ္ခံခ်င္တယ္ ေလ။ ျပည္တြင္း ျပည္ပမွာ ရွိတဲ့ သူေတြကို ေနာ္။

အခုလို အပိုင္း ၄ ပိုင္းခြဲျပီး ေဖာ္ျပခဲ့တာေတြကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု နယူးေယာက္ျမိဳ့မွာ ေခတၱ ေရာက္ရွိသတင္းသံုးေနတဲ့ ကမၻာ့သာသနာျပဳ ပီနန္ဆရာေတာ္ဘုရားၾကီး ဦးပညာ၀ံသအား ႏို၀င္ဘာ ၁၃ ရက္၊ ၂၀၀၇ ေန႔က ေမးျမန္း ေလွ်ာက္ထားခ်က္မ်ားကို မိတ္ေဆြမ်ားအတြက္ ေ၀ငွ ေဖာ္ျပေပးလိုက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္ ခင္ဗ်ာ။
ေလးစားလ်က္
ဘားမားတူေဒး
ႏို၀င္ဘာ ၁၇ ရက္၊ ၂၀၀၇